Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức] Phần đáp án chuẩn, hướng dẫn giải chi tiết cho từng bài tập có trong chương trình học của sách giáo khoa. Hi vọng, các em học sinh hiểu và nắm vững kiến thức bài học.
1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
Câu 1. Nhà Lý được thành lập như thế nào?
Trả lời:
- Năm 1005: Lê Hoàn mất, Lê Long Đĩnh nối ngôi, thi hành nhiều chính sách tàn bạo.
- Năm 1009: Lê Long Đĩnh mất, Lý Công Uẩn được tôn lên ngôi vua => Thành lập nhà Lý.
Câu 2. Khai thác tư liệu 1, tìm những từ, cụm từ miêu tả về thành Đại La. Những thông tin đó chứng tỏ điều gì về vùng đất này? Từ đó, hãy cho biết ý nghĩa của sự kiện dời đô của Lý Công Uẩn.
Trả lời:
- ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng cuộn hồ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước.
- mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa.
- là thắng địa, là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương.
=> Vùng đất địa linh nhân kiệt, có nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của đất nước.
Ý nghĩa của sự kiện dời đô của Lý Công Uẩn:
- Thể hiện quyết định sáng suốt của Lý Công Uẩn, tạo đà cho sự phát triển về mọi mặt của đất nước.
- Là một bước ngoặt rất lớn, đánh dấu sự trưởng thành của dân tộc: Nhân dân ta đã đủ lớn mạnh để bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước, không cần dựa vào địa thế hiểm trở của Hoa Lư để đối phó với kẻ thù xâm lược.
B. Bài tập và hướng dẫn giải
2. Tình hình chính trị
Câu 1. Tư liệu 2 cho em biết điều gì về chính sách của nhà Lý đối với các tù trưởng miền núi?
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
Chính sách của nhà Lý đối với các tù trưởng miền núi: thu phục lòng các tù trưởng bằng biện pháp mềm dẻo, không thị uy.
=> Cho thấy chủ trương củng cố khối đoàn kết dân tộc, là cội nguồn sức mạnh trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
=> Góp phần ổn định tình hình đối nội.
Câu 2. Hãy cho biết những nét chính về tình hình chính trị thời Lý.
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
- Tổ chức chính quyền:
- Xây dựng hệ thống chính quyền từ trung ương đến địa phương.
- Đứng đầu là vua, dưới có quan văn, quan võ.
- Ngôi vua tuân theo chế độ cha truyền con nối, cất nhắc người thân tín nắm các chức vụ cao trong triều đình.
- Chia cả nước thành 25 lộ, phủ, dưới lộ (phủ, châu) là hương, huyện, đơn vị cơ sở là xã.
- Luật pháp và quân đội:
- Năm 1042: ban hành Hình thư – bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.
- Quân đội gồm 2 bộ phận: cấm quân (bảo vệ vua và kinh thành), quân địa phương (bảo vệ lộ, phủ và được huy động khi có chiến tranh).
- Thi hành chính sách “ngụ binh ư nông”.
- Chính sách đối nội, đối ngoại:
- Thực hiện chính sách mềm dẻo, khôn khéo, song cũng kiên quyết trấn áp những thế lực có mưu đồ tách khỏi Đại Việt.
- Giữ quan hệ hoà hiếu với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công của Chăm-pa và đưa quan hệ Đại Việt – Chăm-pa trở lại bình thường.
3. Tình hình kinh tế, xã hội
Câu 1. Em có nhận xét gì về các chính sách của nhà Lý trong phát triển kinh tế? Theo em, những chính sách đó có tác dụng gì?
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
- Các chính sách của nhà Lý trong phát triển kinh tế rất kịp thời, sáng tạo, phù hợp với đặc điểm của từng ngành nghề.
- Tác dụng:
- Nông nghiệp: nhiều năm mùa màng bội thu.
- Thủ công nghiệp: khá phát triển, tạo ra hai trong bốn quốc bảo của An Nam tứ đại khí: chuông Quy Điền và tháp Báo Thiên.
- Thương nghiệp: quan hệ buôn bán với Trung Quốc khá phát triển, cảng biển Vân Đồn trở thành nơi buôn bán với nước ngoài sầm uất.
Câu 2. Trình bày nét chính về tình hình kinh tế, xã hội Đại Việt thời Lý.
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
- Kinh tế:
- Nông nghiệp: thực hiện nhiều biện pháp thúc đẩy sản xuất nông nghiệp (chính sách “ngụ binh ư nông”, cày ruộng tịch điền,…).
- Thủ công nghiệp: gồm 2 bộ phận.
- Thủ công nghiệp nhà nước: đúc tiền, chế tạo binh khí,…
- Thủ công nghiệp nhân dân: làm đồ trang sức, làm giấy,…
- Thương nghiệp: hình thành các chợ và trung tâm trao đổi hàng hoá, đẩy mạnh quan hệ buôn bán với Trung Quốc và nước ngoài.
- Xã hội: có xu hướng phân hoá.
- Tầng lớp quý tộc (vua, quan): có nhiều đặc quyền.
- Số ít dân thường có nhiều ruộng đất trở thành địa chủ.
- Nông dân: chiếm đa số, nhận ruộng đất để cày cấy và nộp thuế, một số phải lĩnh canh ruộng đất và nộp tô cho địa chủ.
- Thợ thủ công và thương nhân: khá đông đảo.
- Nô tì: địa vị thấp kém nhất, phục vụ trong triều đình và gia đình quan lại.
4. Tình hình văn hoá, giáo dục
Câu 1. Giới thiệu những thành tựu tiêu biểu về văn hoá, giáo dục thời Lý.
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
- Tôn giáo:
- Phật giáo được tôn sùng, truyền bá rộng rãi.
- Nho giáo bắt đầu được mở rộng và ngày càng có vai trò trong xã hội.
- Đạo giáo khá thịnh hành, được kết hợp với các tín ngưỡng dân gian.
- Văn học, nghệ thuật:
- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển, một số tác phẩm văn học có giá trị: Chiếu dời đô, Nam quốc sơn hà,…
- Hát chèo, múa rối, các trò chơi dân gian đều phát triển.
- Kiến trúc: một số công trình có quy mô tương đối lớn được xây dựng (Cấm thành, chùa Một Cột,…), trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát.
- Giáo dục:
- Năm 1070: xây dựng Văn Miếu.
- Năm 1075: mở khoa thi đầu tiên.
- Năm 1076: Quốc Tử Giám được thành lập.
Câu 2. Việc xây dựng Văn Miếu – Quốc Tử Giám và mở khoa thi đầu tiên có ý nghĩa như thế nào?
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
- Là trường đại học đầu tiên của nước ta, cho thấy sự quan tâm, chú trọng của triều đình nhà Lý đối với việc học tập, thi cử để tuyển chọn người tài ra giúp nước.
- Là minh chứng ghi nhận quyết sách đúng đắn về đường hướng của nền giáo dục, thể hiện sự công bằng, trọng người tài, không phân biệt tầng lớp, giai cấp.
- Trở thành nơi để tôn vinh các bậc hiền tài có đóng góp cho đất nước.
Luyện tập – Vận dụng
Câu 1. Lập bảng hệ thống (hoặc sơ đồ tư duy) thể hiện những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá thời Lý.
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
| Thời Lý | |
| Chính trị | – Tổ chức chính quyền:+ Đứng đầu là vua, dưới có quan văn, quan võ.+ Chia cả nước thành 25 lộ, phủ, dưới có hương, huyện, đơn vị cơ sở là xã.- Luật pháp và quân đội:+ Năm 1042: ban hành Hình thư – bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.+ Quân đội gồm 2 bộ phận: cấm quân và quân địa phương.+ Thi hành chính sách “ngụ binh ư nông”.- Chính sách đối nội, đối ngoại:+ Thực hiện chính sách mềm dẻo, khôn khéo nhưng kiên quyết trấn áp những thế lực có mưu đồ tách khỏi Đại Việt.+ Giữ quan hệ hoà hiếu với nhà Tống, Chăm-pa. |
| Kinh tế | – Thực hiện nhiều biện pháp thúc đẩy sản xuất nông nghiệp (chính sách “ngụ binh ư nông”, cày ruộng tịch điền,…).- Thủ công nghiệp: gồm 2 bộ phận – thủ công nghiệp nhà nước và thủ công nghiệp nhân dân.- Thương nghiệp: hình thành các chợ và trung tâm trao đổi hàng hoá, đẩy mạnh quan hệ buôn bán với Trung Quốc và nước ngoài. |
| Xã hôị | – Có xu hướng phân hoá.+ Tầng lớp quý tộc (vua, quan): có nhiều đặc quyền.+ Số ít dân thường có nhiều ruộng đất trở thành địa chủ.+ Nông dân: chiếm đa số, nhận ruộng đất để cày cấy và nộp thuế, một số phải lĩnh canh ruộng đất và nộp tô cho địa chủ.+ Thợ thủ công và thương nhân: khá đông đảo.+ Nô tì: địa vị thấp kém nhất, phục vụ trong triều đình và gia đình quan lại. |
| Văn hoá | – Tôn giáo:+ Phật giáo được tôn sùng, truyền bá rộng rãi.+ Nho giáo bắt đầu được mở rộng và ngày càng có vai trò trong xã hội.+ Đạo giáo khá thịnh hành, được kết hợp với các tín ngưỡng dân gian.- Văn học, nghệ thuật:+ Văn học chữ Hán bước đầu phát triển, một số tác phẩm văn học có giá trị: Chiếu dời đô, Nam quốc sơn hà,…+ Hát chèo, múa rối, các trò chơi dân gian đều phát triển.- Kiến trúc: một số công trình có quy mô tương đối lớn được xây dựng (Cấm thành, chùa Một Cột,…), trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát. |
Câu 2. So sánh và cho biết tổ chức nhà nước thời Lý có điểm gì khác so với thời Đinh – Tiền Lê. Qua đó chứng tỏ điều gì về tổ chức nhà nước thời Lý?
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
| Đinh | Tiền Lê | Lý | |
| Giống nhau | Chính quyền trung ương do vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành. | ||
| Khác nhau | Dưới vua có Ban Văn, Ban Võ, cao tăng. | Dưới vua có thái sư, đại sư và quan lại: quan văn, quan võ. | Dưới vua có quan văn, quan võ. |
| Ở địa phương: chia thành đạo (châu), giáp, xã. | Ở địa phương:- Cả nước được chia thành 10 lộ.- Dưới lộ là phủ, châu, giáp, đơn vị cấp cơ sở là xã. | Ở địa phương:- Chia cả nước thành 25 lộ, phủ.- Dưới có hương, huyện, đơn vị cơ sở là xã. |
=> Tổ chức bộ máy nhà nước ngày càng chặt chẽ, quyền lực của vua càng ngày lớn mạnh.
Câu 3. Hãy sưu tầm sách, báo và internet về một thành tựu văn hoá, giáo dục tiêu biểu thời Lý. Viết một đoạn văn ngắn (7-10 câu) giới thiệu về thành tựu đó.
Hướng dẫn trả lời Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225) – Lịch Sử lớp 7 [Kết nối tri thức]
Gợi ý: Giới thiệu về chùa Một Cột.
- Chùa Một Cột còn có tên khác là chùa Diên Hựu hoặc Liên Hoa Đài, sở hữu cấu trúc kiến trúc độc đáo với một cấu trúc hình vuông nằm trên một cột đá. Chùa bắt đầu xây dựng vào tháng Mười (âm lịch), năm 1049 dưới thời vua Lý Thái Tông. Năm 1105, vua Lý Nhân Tông cải tạo và mở rộng chùa để trở thành một quần thể kiến trúc rộng lớn ứng với hồ Linh Chiểu và thêm vào một tòa sen mạ vàng trên đỉnh cột. Bên trong tòa sen là ngôi đền màu tím với hình ảnh chim thần ở mái nhà. Ngoài ra còn có một bức tượng mạ vàng của Đức Phật Quán Thế Âm. Chùa nổi trên mặt hồ là nhờ vào một hệ thống những thanh gỗ tạo thành cấu trúc rắn chắc hỗ trợ, trông giống như một bông hoa sen mọc thẳng lên từ hồ.
Giới thiệu về Hội Gia sư Đà Nẵng – Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà
Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:
- Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
- Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
- Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
- Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.
Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư
Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang
