Cách ngày nay 30 – 40 vạn năm , do có điều kiện tự nhiên khí hậu thuận lợi cho sự sinh trưởng của cây cỏ và động vật nên trên đất nước ta sớm có con người sinh sống. Trải qua hàng chục vạn năm, người tối cổ đã tiến hóa thành người tinh khôn, xã hội nguyên thủy ở Việt Nam chuyển dần qua các giai đoạn hình thành, phát triển và tan rã.
A. Kiến thức trọng tâm
1. Những dấu tích Người tối cổ ở Việt Nam
- Cách ngày này 40 – 30 vạn năm, xuất hiện người tối cổ
- Địa bàn: Khắp cả nước
- Dấu tích:
- Răng của người tối cổ
- Công cụ lao động đồ đá cũ (ghè đẽo thô sơ).
2. Sự hình thành và phát triển của công xã thị tộc
a. Sự hình thành
- Di tích văn hóa: Ngườm – Sơn Vi
- Thời gian: Cách ngày nay: 2 vạn năm
- Người tối cổ => Người tinh khôn
- Địa bàn cư trú: Từ Sơn La đến Quảng Trị
- Công cụ lao động: Đá cuộc được ghè đẽo ở rìa tạo thành cạnh sắc
- Hành động kinh tế: Săn bắt, hái lượm
- Tổ chức xã hội: Sống thành thị tộc
=>Công xã thị tộc hình thành.
b. Sự phát triển
- Di tích văn hóa: Hòa Bình – Bắc Sơn
- Thời gian: Cách ngày nay: 12000 – 6000 năm
- Địa bàn cư trú: Khắp cả nước
- Công cụ lao động: Đá cuội được ghè đẽo ở hai mặt; xương, tre, gỗ.
- Hoạt động kinh tế: Săn bắt, hái lượm, đánh cá, chăn nuôi, bắt đầu sản xuất nông nghiệp.
- Tổ chức xã hội: Thị tộc, bộ lạc.
*Cách mạng đá mới:
- Thời gian: Cách ngày nay 6000 – 5000 năm
- Địa bàn cư trú: Cả nước, tiêu biểu Hạ Long, Cái Bèo, Quỳnh Văn, Đa Bút…
- Công cụ lao động: Đá được mài, cưa – khoan lổ, tra cán, làm gốm bằng bàn xoay…
- Tác dụng:
- Năng suất lao động tăng lên, nông nghiệp trồng lúa phổ biến
- Dân số gia tăng
- Đời sống vật chất ổn định, đời sống tinh thần nâng cao
- Địa bàn cư trú được mở rộng
- Trao đổi sản phẩm được đẩy mạnh.
=>Công xã thị tộc phát triển.
3. Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề nông trồng lúa nước.
a. Sự ra đời của thuật luyện kim.
- Thời gian: Cách ngày nay 4000 – 3000 năm
- Tiêu biểu: Di tích văn hóa Phùng Nguyên, Sa Huỳnh, Đồng Nai.
b. Hệ quả:
- Kinh tế: năng suất lao động tăng, của cải dư thừa…
- Xã hội: chuyển biến từ công xã thị tộc mẫu hệ sang công xã thị tộc phụ hệ.
=>Công xã thị tộc bước vào giai đoạn tan rã.
B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI
Hướng dẫn trả lời câu hỏi giữa bài học
Câu 1: Trang 71 – sgk lịch sử 10
Em hãy nhận xét địa bàn sinh sống của Người tối cổ ở Việt Nam
Trả lời câu hỏi Bài 13: Việt Nam thời nguyên thủy
Người tối cổ ở Việt Nam được tìm thấy ở Lạng Sơn, Thanh Hóa, Đồng Nai, Bình Phước…Qua địa bàn sinh sống như vậy, chúng ta có thể rút ra nhận xét:
- Địa bàn sinh sống của người Tối cổ trải dài trên ba miền đất nước, nhiều địa phương đã có người Tối cổ sinh sống.
- Người Tối cổ Việt Nam sống trên địa bàn như vậy nên họ có điều kiện để săn bắt thú rừng và hái lượm hoa qua phục vụ cho cuộc sống của mình.
Câu 2: Trang 72 – sgk lịch sử 10
Hãy cho biết những tiến bộ trong hoạt động kinh tế của cư dân Hòa Bình – Bắc Sơn?
Trả lời câu hỏi Bài 13: Việt Nam thời nguyên thủy
Những tiến bộ trong hoạt động kinh tế của cư dân Hòa Bình – Bắc Sơn là:
- Sống định cư lâu dài, hợp thành thị tộc, bộ lạc
- Ngoài săn bắn, hái lượm còn biết trồng trọt như rau, củ, cây ăn quả…
- Bước đầu biết mài lưỡi rìu, làm một số công cụ khác bằng xương, tre, gỗ, bắt đầu biết nặn đồ gốm.
- Đời sống vật chất và tinh thần được nâng cao.
Câu 3: Trang 72 – sgk lịch sử 10
Những biểu hiện của “ cách mạng đá mới” ở nước ta là gì?
Trả lời câu hỏi Bài 13: Việt Nam thời nguyên thủy
Cách đây 6000 – 5000 năm TCN kĩ thuật chế tạo công cụ có bước phát triển mới gọi là cách mạng đá mới.
Những biểu hiện của “ Cách mạng đá mới” ở nước ta:
- Sử dụng kĩ thuật của khoan đá, làm gốm bằng bàn xoay
- Biết trồng lúa, dùng cuốc đá. Biết trao đổi sản phẩm giữa các thị tộc, bộ lạc.
- Đời sống dân cư ổn định và được cải thiện hơn, địa bàn cư trú càng mở rộng.
Câu 4: Trang 73 – sgk lịch sử 10
Những điểm mới trong cuộc sống của cư dân Phùng Nguyên là gì? So sánh với cư dân Hòa Bình – Bắc Sơn?
Trả lời câu hỏi Bài 13: Việt Nam thời nguyên thủy
Những điểm mới trong cuộc sống của cư dân Phùng Nguyên là:
- Cư dân văn hóa Phùng Nguyên là những người mở đầu thời đại đồng thau ở Việt Nam.
- Cư dân Phùng Nguyên làm nông nghiệp trồng lúa nước, sống định cư lâu dài trong các công xã thị tộc mẫu hệ. Công cụ lao động chủ yếu bằng đá có kĩ thuật chế tác cao, nhiều loại hình. Họ làm gốm bằng bàn xoay có hoa văn độc đáo, sử dụng các nguyên liệu tre, gỗ, xương để làm đồ dùng.
- Địa bàn cư trú tập trung ở châu thổ các con sông lớn: Sông Hồng, sông Mã và sông Cả.
- Nghề sản xuất chính là nông nghiệp trồng lúa nước.
So sánh với cư dân Hòa Bình – Bắc Sơn:
| Văn hóa | Địa bàn cư trú | Công cụ lao động | Hoạt động kinh tế |
| Phùng Nguyên | Phước Thọ, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Tây, Hà Nội, Hải Phòng. | Chủ yếu vẫn bằng đá | Nông nghiệp trồng lúa, chăn nuôi gia súc, làm đồ gốm. |
| Hòa Bình – Bắc Sơn | Hòa Bình, Lai Châu, Sơn La, Hà Giang… | Bằng đá được ghè đẽo và với công cụ bằng tre, gỗ | Săn bắn, hái lượm, đánh cá, chăn nuôi. |
Hướng dẫn giải các bài tập cuối bài học
Câu 1: Trang 73 – sgk lịch sử 10
Trình bày những giai đoạn phát triển chính của thời nguyên thủy ở Việt Nam?
Trả lời câu hỏi
Câu 2: Trang 73 – sgk lịch sử 10
Em có nhận xét gì về thời gian ra đời thuật luyện kim ở các bộ lạc sống trên đất nước ta?
Trả lời câu hỏi
Thuật luyện kim ở các bộ lạc sống trên đất nước ta ra đời cách đây khoảng 4000 năm đã đưa các bộ lạc trên đất nước ta vào thời đại sơ kì đồng thau, hình thành nên các khu vực khác nhau làm tiền đề cho sự chuyển biến xã hội sau này.
Thuật luyện kim ra đời kéo theo sự ra đời của nghề nông nghiệp trồng lúa nước, tạo nên năng suất lao động ngày càng cao cho xã hội, tạo điều kiện đưa xã hội bước vào nền văn minh nông nghiệp lúa nước sau này.
Câu 3: Trang 73 – sgk lịch sử 10
Sự ra đời của thuật luyện kim có ý nghĩa gì đối với các bộ lạc sống trên đất nước ta cách đây khoảng 3000 – 4000 năm?
Trả lời câu hỏi
Khoảng 3000 – 4000 năm cách ngày nay, các bộ lạc sống rải rác trên đất nước ta đã bắt đầu biết sử dụng nguyên liệu đồng và thuật luyện kim để chế tạo công cụ.
Nhờ đó mà nghề trồng lúa nước được tiến hành ở nhiều thị tộc
Thuật luyện kim và nghề trồng lúa nước đã tạo nên năng suất lao động cao. Trên cơ sở đó đã hình thành những nền văn hóa lớn vào cuối thời nguyên thủy.
Câu 4: Trang 73 – sgk lịch sử 10
Lập bảng thống kê những điểm chính về cuộc sống của các bộ lạc Phùng Nguyên, Sa Huỳnh, Đồng Nai theo các nội dung: Địa bàn cư trú, công cụ lao động, hoạt động kinh tế
Những điểm chính về cuộc sống của các bộ lạc Phùng Nguyên, Sa Huỳnh, Đồng Nai:
| Phùng Nguyên | Sa Huỳnh | Đồng Nai | |
| Địa bàn cư trú | Trung du miền núi phía Bắc, đồng bằng Bắc Bộ ngày nay. | Nam Trung Bộ (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa,…) | Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bình Dương, Long An,… |
| Công cụ lao động | Chủ yếu bằng đá, tre, gỗ, xương,.. Ngoài ra còn có công cụ bằng đồng thau. | Chủ yếu bằng đá. Đã biết chế tác và sử dụng đồ sắt. | Bên cạnh các công cụ bằng đá là chủ yếu còn có một số hiện vật bằng đồng, vàng, thủy tinh. |
| Hoạt động kinh tế | Nông nghiệp lúa nước, chăn nuôi gia súc, làm đồ gốm. | Nông nghiệp trồng lúa và các cây trồng khác, làm gốm, dệt vải, làm đồ trang sức, rèn sắt. | Làm nghề nông trồng lúa nước và các cây lương thực khác. Ngoài ra, còn khai thác sản vật rừng, săn bắn, làm nghề thủ công. |
Giới thiệu về Hội Gia sư Đà Nẵng – Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà
Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:
- Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
- Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
- Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
- Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.
Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư
Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang
Gia sư dạy kèm tại nhà ở Đà Nẵng
