Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X -XV

Niềm tự hào chân chính và ý thức vươn lên, từ thế kỉ X cho đến thế kỉ XV, nhân dân Việt Nam đã cần cù lao động, xây dựng và phát triển một nền kinh tế tự chủ, toàn điện. Ruộng đất ngày càng mở rộng, thủ công nghiệp ngày càng phát triển tạo điều kiện cho sự phát triển của thương nghiệp trong nước cũng như giao lưu với thương nhân nước ngoài.

A. Kiến thức trọng tâm

1. Mở rộng, phát triển nông nghiệp.

a. Bối cảnh lịch sử:

  • Từ X – XV, là giai đoạn đầu của thời kì phong kiến độc lập, cũng là thời kì đất nước thống nhất.
  • Bối cảnh đó là điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế.

b. Sự phát triển của nông nghiệp:

  • Diện tích ruộng đất ngày càng được mở rộng:
  • Chú trọng mở mang hệ thống thuỷ lợi.
  • Nhà Lý, Trần, Lê: đều quan tâm bảo vệ sức kéo và giống cây nông nghiệp.

=> Chính sách của nhà nước đã thúc đẩy nông nghiệp phát triển, đời sống nhân dân ấm no, trật tự xã hội ổn định, độc lập được củng cố.

2. Phát triển thủ công nghiệp.

a. Thủ công nghiệp trong nhân dân.

* Các nghề thủ công cổ truyền phát triển, chất lượng sản phẩm được nâng cao.

  • Rèn sắt, đúc đồng, ươm tơ dệt lụa, làm gốm sứ…
  • Nghề chạm khắc đá, làm đồ trang sức, nhuộm vải, khai thác tài nguyên phát triển.
  • Một số làng nghề thủ công ra đời: Bát tràng ( Hà Nội), Chu Đậu ( Hải Dương), Thổ Hà (Bắc Giang), Huê Cầu (Hưng Nguyên)…

b. Thủ công nghiệp nhà nước:

  • Nhà nước thành lập các quan xưởng.
  • Đầu thế kỉ XV, các quan xưởng đã chế tạo được súng thần cơ ( Đại bác), đóng thuyền chiến có lầu.

=>Nhận xét chung: thủ công nghiệp thời kì này phát triển phong phú, một số ngành đạt trình độ cao, chất lượng tốt, chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước.

3. Mở rộng thương nghiệp.

a. Nội thương.

  • Chợ làng, chợ huyện, chợ chùa mọc lên nhiều nơi.
  • Kinh đô Thăng long là đô thị lớn vừa làm thủ công vừa buôn bán.

b. Ngoại thương.

  • Thời Lý -Trần: ngoại thương khá phát triển:
  • Nhiều bến cảng được thành lập: Vân Đồn ( Quảng Ninh), Lạch Trường ( Thanh Hoá), Càn Hải ( Nghệ An), Hội Thống ( Hà Tĩnh)…

4. Tình hình xã hội và cuộc đấu tranh của nông dân.

  • Sự phát triển kinh tế thúc đẩy nhanh sự phân hoá xã hội:
    • Ruộng đất ngày càng tập trung trong tay địa chủ, quý tộc.
    • Giai cấp thống trị ăn chơi xa xỉ, không quan tâm đến nhân dân.
  • Từ thế kỉ XIV, thiên tai, mất mùa, đói kém làm đời sống nhân dân vô cùng cực khổ.
  • Nhiều cuộc đấu tranh xảy ra làm nhà Trần suy vong.

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Hướng dẫn trả lời câu hỏi giữa bài học

Câu 1: Trang 92 – sgk lịch sử 10

  • Nhà nước và nhân dân Đại Việt đã làm gì để phát triển nông nghiệp?
  • Sự phát triển nông nghiệp đương thời có ý nghĩa gì đối với xã hội?
Trả lời câu hỏi Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X – XV

Để phát triển nông nghiệp, nhà nước và nhân dân Đại Việt đã:

  • Từ thời Đinh – Tiền Lê, nhà nước và nhân dân đã chăm lo khai phá đất hoang, mở rộng đất canh tác, phát triển nông nghiệp. Tiếp tục tinh thần đó, nhà Lý, nhà Trần không ngừng khuyến khích khai hoang, đẩy mạnh sản xuất. Nhà nước bước đầu lấy một số ruộng thưởng cho người có công và cấp cho các chùa chiền.
  • Nước ta có nhiều sông ngòi, luc thường xuyên xảy ra tàn phá hoang mạc, mùa màng. Nhà Tiền Lê đã chú ý cho nhân dân đào kênh máng, đắp đê nhưng hạn chế không được bao nhiêu. Năm 1248, nhà Trần tổ chức một chiến dịch lớn, huy động nhân dân cả nước đắp đê suốt dọc hai bờ các con sông lớn.  Chỗ nào đê đắp vào ruộng của dân thì cho đo đạc, trả tiền. Lại đặt chức quan Hà đê để trông coi việc sửa đắp.
  • Thành tựu chung của nông nghiệp: Bên cạnh việc trồng lúa, khoai, sắn nhân dân ta còn trồng dâu nuôi tằm, trồng bông, trồng cây ăn quả, rau đậu …

Ý nghĩa:

  • Thúc đẩy nông nghiệp ngày càng phát triển làm cho cuộc sống của nhân dân ấm no hạnh phúc, trật tự xã hội ổn định, nền độc lập của dân tộc được củng cố.
  • Tạo điều kiện cho sự hòa thuận giữa nhà nước và nhân dân.

Câu 2: Trang 93 – sgk lịch sử 10

Sự ra đời của các làng nghề thủ công có ý nghĩa đối với sự phát triển của thủ công nghiệp.

Trả lời câu hỏi Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X – XV

Ý nghĩa của sự ra đời của các làng nghề thủ công với sự phát triển của thủ công nghiệp:

  • Nó làm phong phú thêm các mặt hàng của thủ công nghiệp
  • Tạo ra công ăn việc làm cho nhân dân, nhất là nông dân.
  • Thể hiện sự ổn định nghề nghiệp trong nhân dân và nâng cao trình độ kĩ thuật cho thủ công nghiệp
  • Đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong nhân dân và buôn bán với nước ngoài.

Câu 3: Trang 93 – sgk lịch sử 10

Em đánh giá như thế nào  về thủ công nghiệp nước ta đương thời.

Trả lời câu hỏi Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X – XV

Em nhận thấy, thủ công nghiệp nước ta đương thời:

  • Các nghề thủ công nghiệp nước ta đương thời rất đa dạng, phong phú. Bên cạnh các nghề cổ truyền đã phát triển những nghề mới yêu cầu kĩ thuật cao như đúc súng, đóng thuyền.
  • Mục đích của các nghề thủ công phục vụ cho nhu cầu trong nước là chính
  • Chất lượng sản phẩm tốt.

Hướng dẫn giải các bài tập cuối bài học

Câu 1: Trang 95 – sgk lịch sử 10

Những nguyên nhân nào tạo nên sự phát triển nông nghiệp các thế kỉ X – XV?

Trả lời câu hỏi

Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV, là thời kì tổn tại của các triều đại Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê Sơ. Đây là giai đoạn đầu của thế kỉ phong kiến độc lập, đồng thời cũng là thời kì thống nhất đất nước. Hoàn cảnh thuận lợi đó đã tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển, nhất là nông nghiệp.

Nguyên nhân tạo nên sự phát triển nông nghiệp:

  • Nhân dân tích cực khai hoang các vùng lãnh thổ các sông lớn và ven biển.
  • Các vua Tiền Lê, Lý hàng năm đều làm lễ cày tịch điền để khuyến khích sản xuất.
  • Nhà Trần khuyến khích các vương hầu, quý tộc khai hoang lập điền trang.
  • Vua Lê cấp đất cho quý tộc đặt phép quân điền.
  • Thủy lợi được nhà nước quan tâm mở mang. Sức kéo được chú trọng

Câu 2: Trang 95 – sgk lịch sử 10

Hãy nêu những biểu hiện nói lên sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Lý, Trần, Lê?

Trả lời câu hỏi

Thủ công nghiệp:

Trong nhân ân, các nghề thủ công như đúc đồng, rèn sắt, làm đồ gốm sứ ươm tơ dệt lụa tiếp tục phát triển, chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao. Đồ gốm men tráng ngọc, men xanh độc đáo, in hình người, hình thú, hình lá… được trao đổi khắp nơi. Gạch trang trí hoa, rồng được bán và phục vụ xây dựng. Các nghề tô tượng, chạm khắc đá, làm đồ vàng bạc, trang sức, làm giấy nhuộm vải đề phát triển.

Nhà nước Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần đều thành lập các xưởng thủ công để rèn đúc vũ khí, tiền, đóng thuyền bè, may áo mũ cho vua quan, góp phần xây dựng các cung điện, chùa chiền, đền đài.

Thương nghiệp:

Việc giao lưu buôn bán giữa các làng, các vùng ngày càng nhộn nhịp, hàng hóa phong phú. Các chợ làng, chợ huyện được hình thành. Một sứ giả nhà Nguyên sang nước ta đã viết: “Trong xóm làng thường có chợ, cứ hai ngày họp một phiên, hàng hóa trăm thứ, bày la liệt”.

Trên vùng biên giới Việt Trung, từ thời Lý đã hình thành các địa điểm trao đổi hàng hóa. Lái buôn hai nước đem đủ thứ lụa vải, vải vóc, ngà voi, giấy, ngọc, vàng…đến trao đổi. Thuyền buôn các nước phong Nam cũng thường qua lại mua bán ở các cửa biển Đông – Bắc. Năm 1149, nhà Lý cho lập trang Vân Đồn làm vùng hải cảng trao đổi hàng hóa với nước ngoài. Lạch Trường (Thanh Hóa) cũng là một vùng hải cảng buôn bán.

Câu 3: Trang 95 – sgk lịch sử 10

Sự phân hóa xã hội ở thế kỉ XIV dẫn đến hậu quả gì?

Trả lời câu hỏi

Thể kỉ X mở đầu thời kì độc lập cũng là mở đầu quá trình phong kiến hóa của xã hội Việt Nam:

  • Tầng lớp địa chủ ngày càng gia tăng
  • Qúy tộc, địa chủ ngày càng chiếm nhiều ruộng đất
  • Nhân dân nhiều nước nghèo khổ phải bán ruộng đất, bán con cái làm nô tì.
  • Tình trạng phân hóa giàu nghèo càng tăng cao ở cuối thế kỉ XIII và thế kỉ XIV.

Vào nửa sau thế kỉ XIV, một số vua Trần và quan chức cao cấp chỉ lo ăn chơi xa xỉ, không quan tâm đến cuộc sống nhân dân. Nạn đói liên tục xảy ra. Mâu thuẫn giai cấp trở nên gay gắt.

Đến thế kỉ XII, đặc biệt là thế kỉ XIII, XIV xã hội rơi vào tình trạng phân hóa giàu nghèo ngày càng gia tăng, nhà nước không giải quyết được. Từ đó dẫn đến giàu nghèo ngày càng gia tăng, nhà nước không giải quyết được. Từ đó dẫn đến hậu quả: Cuộc đấu tranh của nông dân chống lại nhà nước phong kiến. Nhà Trần suy vong, Hồ Qúy Ly thực hiện cuộc cải cách lớn để cữu vãn tình thế – nahf Hồ được thành lập.

Giới thiệu về Hội Gia sư Đà NẵngTrung tâm gia sư dạy kèm tại nhà

Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:

  • Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
  • Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
  • Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
  • Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.

Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư

Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang

Gia sư dạy kèm tại nhà ở Đà Nẵng

(Visited 444 times, 1 visits today)

Leave a Comment