Ngân sách nhà nước - Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ] Phần đáp án chuẩn, hướng dẫn giải chi tiết cho từng bài tập có trong chương trình học của sách giáo khoa. Hi vọng, các em học sinh hiểu và nắm vững kiến thức bài học.

Mở đầu:

Câu 1. Ngân sách nhà nước góp phần cho sự phát triển của các tỉnh miền núi như thế nào?

Trả lời:

  • Ngân sách nhà nước góp phần cho sự phát triển của các tỉnh miền núi : Các địa phương này đã sử dụng vào việc mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới điện quốc gia về các bản vùng sâu; xây dựng, tu bổ, nâng cấp trường học, cơ sở y tế, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi; phát triển mô hình rừng trang trại, vườn rừng… nhờ đó, các tỉnh miền núi từng bước khắc phục khó khăn , ổn định đời sống, phát triển kinh tế-xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Câu 2. Hãy chia sẻ hiểu biết của em về ngân sách nhà nước.

Trả lời:

  • Ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước, ra đời từ rất sớm cùng với sự hình thành của nhà nước. Ngân sách nhà nước vừa là nguồn lực để duy trì bộ máy nhà nước vừa là công cụ hữu ích để nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các vấn đề xã hội.

B. Bài tập và hướng dẫn giải

1. Khái niệm, đặc điểm của ngân sách nhà nước

a.  Ngân sách nhà nước là gì?

Câu 1. Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, chi gì ?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

  • Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu : Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu, thu viện trợ, thu từ dầu thô và thu nội địa.
  • Ngân sách nhà nước gồm các khoản chi : Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính, dự phòng ngân sách nhà nước, chi cải cách tiền lương, tính giãn biên chế, Chi đầu tư phát triển, chi trả nợ lãi, chi viện trợ, chi thường xuyên.

Câu 2. Ai được quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

b. Đặc điểm của ngân sách nhà nước:

Câu 1. Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà nước là gì?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà nước là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quĩ ngân sách Nhà nước nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.

Câu 2. Kể tên một số quỹ trong ngân sách nhà nước và chia sẻ hiểu biết của em về quỹ đó ?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Có 8 quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách , trong đó có 3/8 quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách là các quỹ có vốn bảo toàn để quay vòng, hoạt động hàng năm; 03 quỹ không bảo toàn vốn (Quỹ khám chữa bệnh cho người nghèo, Quỹ Bảo trì đường bộ; Quỹ phòng chống tội phạm); riêng Quỹ Bảo trì đường bộ; Quỹ phòng chống tội phạm hoạt động không độc lập với NSNN theo Khoản 19 Điều 4 Luật ngân sách nhà nước, hoạt động thường xuyên của quỹ hàng năm phụ thuộc vào nguồn NSNN cấp để thực hiện nhiệm vụ được giao.

– Quỹ khám chữa bệnh cho người nghèo
– Quỹ giải quyết việc làm
 – Quỹ hỗ trợ nông dân
 – Quỹ hợp tác xã
 – Quỹ bảo trì đường bộ
– Quỹ bảo vệ phát triển rừng
– Quỹ phát triển đất
– Quỹ phòng chống tội phạm

Câu 3. Người dân đóng góp vào ngân sách nhà nước được hoàn trả trực tiếp không? Vì sao?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Không hoàn trả trực tiêp vì:  ngân sách Nhà nước chứa đựng các quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị nảy sinh trong quá trình Nhà nước dùng quyền lực tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quĩ tiền tệ tập trung của Nhà nước.

2. Vai trò của ngân sách nhà nước

Câu 1.Trong sơ đồ 2 khoản chi nào dành cho hoạt động của bộ máy nhà nước?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên.

Câu 2. Ngân sách nhà nước đã góp phần định hướng phát triển sản xuất đề hình thành cơ cầu kinh tế hợp lí, điều tiết thị trường, bình ôn giá cả, kiềm chế lạm phát như thế nào?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

  • Cung cầp nguồn tải chính đề duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước.
  • Định hướng phát triển sản xuất vào những vùng, lĩnh vực cản thiết để hinh thành cơ cầu kinh tế hợp lí.
  • Là công cụ điều tiết thị trường, binh ôn giá cả, kiểm chế lạm phát.
  • Là công cụ điều tiết thu nhập qua thuế và quỹ phúc lợi xã hội.
  • Tạo lập quỹ dự trữ quốc ự? để phòng chống thiên tai, dịch bệnh,… và một số nhiệm vụ đột xuất, cấp thiết.
  • Là công cụ mở rộng quan hệ đối ngoại, đầy nhanh quá trình hợp tác và hội nhập quốc tế.

Câu 3. Quỹ dự trữ quốc gia trong ngân sách nhà nước đóng vai trò như thê nào trong phòng chóng dịch bệnh COVID – 19?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Khi dịch COVID – 19 bùng phát, ở một số địa phương thực hiện giãn cách xã hội thời gian đầu đã xảy ra hiện tượng tăng giá một số mặt hàng, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Chinh phủ đã dùng quỹ dự trữ quốc gia của ngân sách nhà nước với các gói hỗ trợ hàng chục nghìn đồng, cung ứng kịp thời, đây đủ lương thực, thực phẩm thiết yếu, trợ cấp tiền cho nhân dân, đặc biệt đối với người nghẻo, người có hoản cảnh khó khăn, người mắt việc do dịch bệnh…

Câu 4. Gia đình anh T đã được hỗ trợ từ quỹ phúc lợi của ngân sách nhà nước như thế nào?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

  • Gia đình anh T thuộc hộ nghèo đang sinh sống tại một xã miền núi có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. Anh cho biết, gia đình anh đã nhận được nhiều sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước như: Các con anh đều được đi học ở trường dân tộc nội trú tỉnh do Nhà nước hỗ trợ kinh phi, mọi người trong gia đình đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí…
  • Ngoài ra, gia đình anh còn được nhận tiền hỗ trợ từ ngân sách tạo điều kiện chuyển đổi mô hình sản xuất để thoát nghèo.

3. Quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ công dân trong việc pháp luật ngân sách

Câu 1. Thông tin 2 cho biết Nhà nước đã đảm bảo quyền gì của công dân trong việc thực hiện pháp luật ngân sách nhà nước?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Công khai ngân sách nhà nước được xây dựng trên cơ sở tham khảo các mô hình trên thể giới, từng bước hiện thực hoá mục tiêu của Chinh phủ và Bộ Tải chính trong việc cam kết thực hiện công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình trong phân bổ, quản li, sử dụng nguồn lực công. Đối với người dân, doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu vả các tổ chức trong và ngoài nước, đây là một kênh truyền thông cung cấp đữ liệu, thông tin cần thiết để giúp họ nắm bắt các vấn đề liên quan đến tài chinh ngân sách quốc gia, qua đó thể hiện sự quan tâm và tăng cường sự giám sát của xã hội.

Câu 2. Ngư dân xã Q được hưởng quyền và nghĩa vụ gì theo quy định của pháp luật ngân sách nhà nước?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Ngư dân xã Q rất phấn khởi vì được vay vốn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước để đóng tàu kiên cố vươn khơi đánh cá. Mọi người cùng nghiên cứu kĩ chính sách, xây dựng dự án đóng tàu phù hợp, hiệu quả và phương án trả nợ để được xét duyệt vay tiền, cam kết sử dụng tiền đúng mục đích, thực hiện đúng tiến độ dự án, trả nợ vay và đóng thuế đây đủ cho Nhà nước

Luyện tập:

Câu 1. Em hãy cho biết ý kiến nào sau đây là đúng/không đúng. Vì sao?

a. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong một năm.

b. Nguồn thu của ngân sách nhà nước là các khoản thu của mỗi người dân trong một quốc gia.

c. Nguồn chi bảo đảm sự hoạt động của bộ máy nhà nước là nguồn chi từ ngân sách nhà nước.

d.Ngân sách nhà nước do nhà nước sở hữu nên người dân không cần phải kiểm tra, giám sát việc nhà nước sử dụng ngân sách như thế nào.

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

a. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong một năm.

=> Đúng: Ngân sách nhà nước (NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được dự toán và thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. Có các trường hợp các khoản thu chi này kéo dài hơn 1 năm, ví dụ NSNN trung hạn là các khoản thu chi của nhà nước trong 3 năm.

b. Nguồn thu của ngân sách nhà nước là các khoản thu của mỗi người dân trong một quốc gia.

=> Đúng: Thuế, phí, lệ phí có tính chất thuế (như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, phí bảo trì đường bộ, lệ phí công chứng…)

c. Nguồn chi bảo đảm sự hoạt động của bộ máy nhà nước là nguồn chi từ ngân sách nhà nước.

=> Đúng: Nhóm chi thường xuyên được hiểu đơn giản là khoản chi nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, ví dụ như lương thưởng, công tác, hội họp, thiết bị văn phòng, thanh toán dịch vụ công cộng (điện, nước…), công tác phí, chi sửa chữa thường xuyên máy móc, văn phòng…

d.Ngân sách nhà nước do nhà nước sở hữu nên người dân không cần phải kiểm tra, giám sát việc nhà nước sử dụng ngân sách như thế nào.

=> Sai : vì phải có tính rõ ràng minh bạch vì ngân sách nhà nước một phần cũng là do nhân dân đóng góp vào.

Câu 2. Theo em, trong các tình huống sau, ai thực hiện đúng, ai vi phạm pháp luật ngân sách nhả nước? Vì sao?

a. Ông M đưa ông N là em trai minh vào danh sách nhận hỗ trợ của Chính phủ cho người dân vùng bão lũ. Tuy nhiên, thấy mình có điều kiện tốt hơn nhiều người khác nên ông N đã tự nguyện xin không nhận sự hỗ trợ này, nhường cho người khác có hoản cảnh khó khăn hơn.

b. Do phải nộp nhiều khoản không đúng theo quy đnh của pháp luật, người dân xã X yêu câu cán bộ xã phải giải trình công khai các khoản thu chi. Tuy nhiên, cán bộ xã trả lời rằng. họ không có nghĩa vụ phải làm điều đó, trừ khi có yêu câu từ cắp trên.

c. H luôn thực hành và nhắc các bạn tiết kiệm điện nước, bảo vệ tải sản của nhà trường.

d. Các cơ quan nhà nước trong tỉnh A đều hưởng ứng phong trào tiết kiệm chỉ tiêu công, không sử dụng ô tô của cơ quan đưa nhân viên đi tham quan, du lịch.

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

a. Ông M đưa ông N là em trai minh vào danh sách nhận hỗ trợ của Chính phủ cho người dân vùng bão lũ. Tuy nhiên, thấy mình có điều kiện tốt hơn nhiều người khác nên ông N đã tự nguyện xin không nhận sự hỗ trợ này, nhường cho người khác có hoản cảnh khó khăn hơn.

  • Ông M thực hiện sai: vì đã không hỗ trọ đúng người cần hỗ trợ mà đã đưa người thân cảu mình chiếm phần hỗ trợ của người có hoàn cảnh khó khăn
  • Ông N thực hiện đúng vì đã nhận thấy mình không phải gia đình có hoàn cảnh khó khăn để nhân hỗ trợ nên đã từ chối và nhường cơ hội đó cho người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình

b. Do phải nộp nhiều khoản không đúng theo quy đnh của pháp luật, người dân xã X yêu câu cán bộ xã phải giải trình công khai các khoản thu chi. Tuy nhiên, cán bộ xã trả lời rằng. họ không có nghĩa vụ phải làm điều đó, trừ khi có yêu câu từ cắp trên.

  • Cán bộ xã X làm sai: vì đã thu những khoảng không đúng trong ngân sách nhà nước và không giám công khai minh bạch cho người dân.

c. H luôn thực hành và nhắc các bạn tiết kiệm điện nước, bảo vệ tải sản của nhà trường.

  • H đúng vi làm như vậy góp phần làm giảm chi phí ngân sách cho nhà nước đồng thời tiết kiệm được nguồn tài nguyên thiên nhiên liên quan đến điện, nước.

d. Các cơ quan nhà nước trong tỉnh A đều hưởng ứng phong trào tiết kiệm chỉ tiêu công, không sử dụng ô tô của cơ quan đưa nhân viên đi tham quan, du lịch.

  • Tỉnh A đúng vì đã tiết kiệm ngân sách nhà nước thông qua việc giảm chi hí trong các cuộc đưa nhân viên đi tham quan, du lịch.

Câu 3. Em hãy giải đáp thắc mắc giúp các bạn trong những tình huống sau:

a. Gần nhà H có một cụ già sống một mình. Cùng với sự giúp đỡ của mọi người trong thôn xóm, cụ còn được nhận một khoản trợ cấp hằng tháng của Nhà nước. H băn khoăn: “Nhà nước lấy đâu ra tiên để trợ cấp cho các cụ nhỉ?”.

b. Gia đỉnh T về thăm quê. Qua trạm thu phí trên đường cao tốc, bố trả tiền cho nhân viên thu phi. Tùng thắc mắc: “Bồ ơi, sao minh phải trả tiền cho họ ạ?”.

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

a. Gần nhà H có một cụ già sống một mình. Cùng với sự giúp đỡ của mọi người trong thôn xóm, cụ còn được nhận một khoản trợ cấp hằng tháng của Nhà nước. H băn khoăn: “Nhà nước lấy đâu ra tiên để trợ cấp cho các cụ nhỉ?”.

=> Tiền đó được lấy ra từ ngân sách nhà nước trong khoản hỗ trợ Quỹ hỗ trợ người nông dân.

b. Gia đỉnh T về thăm quê. Qua trạm thu phí trên đường cao tốc, bố trả tiền cho nhân viên thu phi. Tùng thắc mắc: “Bồ ơi, sao minh phải trả tiền cho họ ạ?”.

=> Vì nhà nước phải thu để cho chí phí bảo trì đường bộ ( thuộc quỹ bảo trì đường bộ) thu nhằm mục đích xây mới hoặc sửa chữa những tuyến đường hư hại để phụ vụ việc đi lại cho người dân.

Vận dụng:

Câu 1. Viết một công trình sử dụng ngân sách nhà nước ở địa phương em và ý nghĩa của công trình đó

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Hs tìm hiểu ở địa phương mình sống

Câu 2.  Gia đình em đã thực hiện nghĩa vụ gì và được hưởng những quyền lợi gì từ ngân sách nhà nước? hãy thống kê theo mẫu?

Hướng dẫn trả lời Bài 5: Ngân sách nhà nước – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 [ kết nối tri thức ]

Nghĩa vụ:

  • Thực hiện hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và thỏa thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động;
  •  Thiết lập cơ chế và thực hiện đối thoại, trao đổi với người lao động và tổ chức đại diện người lao động; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc;
  • Đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nhằm duy trì, chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm cho người lao động;

Quyền

  •  Làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
  • Hưởng lương phù hợp với trình độ, kỹ năng nghề trên cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động; được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương và được hưởng phúc lợi tập thể;
  •  Thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác theo quy định của pháp luật; yêu cầu và tham gia đối thoại, thực hiện quy chế dân chủ, thương lượng tập thể với người sử dụng lao động và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình; tham gia quản lý theo nội quy của người sử dụng lao động;

Giới thiệu về Hội Gia sư Đà Nẵng – Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà

Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:

  • Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
  • Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
  • Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
  • Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.

Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư

Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang

Từ khóa tìm kiếm: giải kinh tế và pháp luật 10 kết nối tri thức, giải sách kết nối tri thức 10 môn kinh tế và pháp luật, giải kinh tế và pháp luật 10 sách mới bài 5, bài 5 Ngân sách nhà nước

(Visited 3.488 times, 1 visits today)

Leave a Comment