Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2 Phần đáp án chuẩn, hướng dẫn giải chi tiết cho từng bài tập có trong chương trình học của sách giáo khoa. Hi vọng, các em học sinh hiểu và nắm vững kiến thức bài học

A. Kiến thức trọng tâm

1. Tác giả

• Nguyễn Thiếp (1723 – 1804) tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, người đương thời gọi là La Sơn Phu Tử; quê ở làng Mật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay thuộc huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh.
• Nguyễn Thiếp là người “thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu, từng đỗ đạt và ra làm quan dưới triều Lê nhưng sau từ quan về quê dạy học.
• Ông ra giúp triều Tây Sơn, góp phần xây dựng đất nước về mặt chính trị. Quang Trung mất, ông về ở ẩn đến cuối đời chứ không ra giúp nhà Nguyễn

2. Tác phẩm

• Trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào năm 1791
• Thể loạiTấu: 
  • Loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi lên vua chúa đề trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị (khác tấu trong nghệ thuật)
  • Được viết bằng văn xuôi, văn vần hay văn biền ngẫu
• Nội dung: Bàn về ba điều mà theo ông bậc đế vương nên biết: quân đức (đức của vua), dân tâm (lòng dân), học pháp (phép học)

B. Bài tập và hướng dẫn giải

Câu 1: trang 78 sgk Ngữ Văn 8 tập 2

Phần đầu tác giả nêu khái quát mục đích chân chính của việc học. Mục đích đó là gì?

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

• Phần đầu tác giả nêu khái quát mục đích chân chính của việc học qua câu: “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo” và “Đạo là lẽ đối cử hàng ngày giữa mọi người”
• Như vậy, với Nguyễn Thiếp, mục đích chân chính của việc học là học để làm người, học đạo đức, các đối nhân xử thế giữa con người với con người trong cuộc sống hàng ngày.

Câu 2: trang 78 sgk Ngữ Văn 8 tập hai

Tác giả đã phê phán những lối học lệch lạc, sai trái nào? Tác hại của lối học ấy là gì?

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

• Tác giả đã phê phán lối học lệch lạc, sai trái đó là đua nhau học lối học hình thức hòng cầu danh lợi; học nhưng không biết đến tam cương (ba mối quan hệ gốc trong xã hội phong kiến là quân thần tức vua tôi, phụ tử tức cha con và phụ phu tức vợ chồng) , ngũ thường (năm đức tình của con người là nhân, nghĩa, lễ, trí, tín)
• Mục đích học không có, lại học theo lối học lệch lạc, sai trái nên hậu quả của lối học ấy là Chúa tầm thường. Thần nịnh hót. Nước mất, nhà tan..

Câu 3: Trang 78 sgk Ngữ Văn 8 tập hai

Để khuyến khích việc học, Nguyễn Thiếp khuyên vua Quang Trung thực hiện những chính sách gì?

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Để khuyến khích việc học, Nguyễn Thiếp khuyên vua Quang Trung thực hiện những chính sách: “cho phép thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà học”

Điều này có nghĩa, Nguyễn Thiếp mong muốn việc học sẽ được phổ biến rộng rãi, thoải mái để tạo tâm lí và điều kiện thuận lợi để mọi người có thể học một cách dễ dàng.

Câu 4: trang 78 sgk Ngữ Văn 8 tập hai

Bài tấu có đoạn bàn về “phép học”, đó là những “phép học” nào? Tác dụng và ý nghĩa của những phép học ấy? Từ thực tế việc học của bản thân, em thấy phương pháp học tập nào là tốt nhất? Vì sao?

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Bài tấu có bàn về “phép học” và tác giả đã đưa ra một số phép học đó là: 

• Học theo trình tự, từ thấp đến cao để có một cái nền kiến thức rộng
• Học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn tức là phải nắm chắc, hiểu sâu vấn đề
• Đặc biệt là phải học đi đôi với hành, biến lý thuyết trên sách vở thành hành động trong thực tiễn, có như thế, kiến thức học được mới không phải là kiến thức chết.

Từ thực tế việc học của bản thân, em thấy phương pháp học tập học đi đôi với hành là hiệu quả nhất. Vì phương pháp ấy có thể giúp em biến kiến thức học được trên lớp một cách thụ động thành bài thực hành trong cuộc sống một cách chủ động

Câu 5: trang 78 sgk Ngữ Văn 8 tập hai

Xác định trình tự lập luận của đoạn văn bằng một sơ đồ

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Phần tham khảo mở rộng

Câu 1: Từ văn bản Bàn luận về phép học, nêu suy nghĩ về phương pháp học tập đúng

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Văn bản Bàn luận về phép học được viết từ thế kỉ XVIII nhưng đã thể hiện những quan điểm vô cùng tiến bộ, đúng đắn về phương pháp học tập. Tác giả đã nêu ra phương pháp học tập đúng đắn là cần học tuần tự từ thấp đến cao, đó chính là quá trình để mỗi người tích lũy tri thức cho bản thân, là nền tảng để hiểu những kiến thức sâu hơn. Học cũng là quá trình tìm hiểu sâu rộng nhưng mỗi người cần tóm lược, thu gọn và đúc rút cho bản thân những tri thức cần thiết. Và điều quan trọng hơn cả, học cần đi đôi với hành, đi đôi với việc áp dụng vào thực tiễn. Bởi nếu chỉ học mà không hành thì học là vô ích, lí thuyết vô nghĩa. Còn nếu thực hành nhưng khi học chưa kĩ, kiến thức lí thuyết lơ mơ, chưa hiểu thấu đáo sẽ gặp nhiều khó khăn, lúng túng. Những tư duy của tác giả khiến chúng ta cần nhìn lại phương pháp học của chính bản thân mình. Phương pháp đúng đắn sẽ giúp chúng ta tiết kiệm thời gian, học tập hiệu quả và hứng thú. Mỗi người cần lựa chọn cho mình cách học phù hợp, đúng đắn bởi học tập chính là con đường để chúng ta trưởng thành hơn, trở thành con người có ích cho xã hội.

Câu 2: Phân tích sự cần thiết và tác dụng của phương pháp “Học đi đôi với hành”

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Bác Hồ từng có lời dạy vô cùng sâu sắc và thấm thía với thế hệ học sinh: “Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”. Qua đó, ta thấy được vai trò quan trọng giữa học và hành. Học là hoạt động nắm bắt kiến thức lí thuyết, hành là hoạt động vận dụng kiến thức đã học vào trong thực tiễn. Bởi vậy khi đã nắm được rõ những kiến thức lí thuyết mà không áp dụng gì vào thực tế thì học chẳng để làm gì, lí thuyết suông ấy sẽ xa rời thực tế. Ngược lại nếu thực hành mà lí thuyết không nắm vững thì sẽ lúng túng, khó khăn, thậm chí là sai lầm. Do đó học và hành là mối quan hệ bổ sung, gắn bó mật thiết với nhau. Khi học đã nắm vững kiến thức thì cần áp dụng lí thuyết đó vào thực tế, như vậy chúng ta sẽ nhớ kiến thức lâu hơn, Đồng thời, khi thực hành sẽ giúp chúng ta đúc kết được những kinh nghiệm cho bản thân mình, từ đó khắc sâu hơn kiến thức đã học. Vì vậy, học và hành là hai quá trình mà chúng ta không nên xem nhẹ mặt nào.

Câu 4: Cảm nhận của em về văn bản Bàn luận về việc học

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Bàn luận về phép học được trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung năm 1791 đã bàn luận về việc học chân chính. Văn bản được trình bày thành hai phần với những lập luận rõ ràng và giàu sức thuyết phục, Mở đầu bài tấu, tác giả đã nêu lên mục đích quan trọng của việc học. Theo tác giả, điều quan trọng nhất với người học là học đạo đức, cách đối nhân xử thế hàng ngày. Học tập chính là con đường để mỗi người hoàn thiện nhân cách của chính mình, như viên ngọc được mài giũa để sáng đẹp hơn. Học chính là để làm người. Từ đó, tác giả phê phán lối học lệch lạc, sai trái. Học vì mục đích cầu danh lợi, học  hình thức, không học tam cương ngũ thường. Đó là lối học vẹt, học để thi cử, để được làm quan và hưởng nhiều bổng lộc. Chính cách học lệch, học sai trái đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho đất nước, đó là những tên quan lại chỉ biết vinh hoa phú quý cho mình mà quên đi lợi ích dân tộc. Nước mất nhà tan cũng vì lẽ đó. Từ đó, tác giả khẳng định phương pháp học đúng đắn là học tuần tự từ thấp đến cao, biết tóm lược cho gọn và học cần đi đôi với hành. Đó là quan điểm thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của Nguyễn Thiếp. Đặc biệt việc bồi dưỡng đạo đức cho người học cần được đề cao, bởi người có tốt thì đất nước mới thái bình, phát triển. Có thể nói những tư tưởng tưởng tiến bộ  cũng là những suy tư, tâm huyết của tác giả có ý nghĩa rất lớn với dân tộc cho đến ngày hôm nay. Những ý kiến mà Nguyễn Thiếp nêu ra có nhiều điểm tiến bộ, đáng để cho hậu thế noi theo

Câu 3: Nội dung và nghệ thuật văn bản Bàn luận về phép học

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

Nội dung: Bài tấu giúp ta hiểu được mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri thức, góp phần xây dựng đất nước chứ không phải học để cầu danh lợi. Học tốt phải có phương pháp họ, học rộng nắm gọn, học phải đi đôi với hành.

Nghệ thuật:

• Lời bàn luận chân thật, thẳng thắn, lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng
• Ngôn ngữ giản dị, rõ ràng, ý tứ bộc lộ trực tiếp giàu sức thuyết phục

Câu 5: Hãy nêu ngắn gọn những nội dung chính và chi tiết kiến thức trọng tâm bài học ” Bàn luận về phép học”

Hướng dẫn trả lời Bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp) trang 76 sgk – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2

A. Ngắn gọn những nội dung chính

1. Giới thiệu chung

• Tác giả: Nguyễn Thiếp (1723 – 1804) tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, người đương thời gọi là La Sơn Phu Tử; quê ở làng Mật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn
• Tác phẩm: trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào năm 1791

2. Phân tích bài thơ

a. Bàn luận về mục đích của việc học

Mục đích chân chính của việc học chính là để làm người:

• Diễn đạt bằng câu châm ngôn ngắn gọn, hình ảnh so sánh cụ thể.
• ” Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo” => chân lí học tập đúng đắn từ lâu đời
• Chỉ bằng con đường học tập thì con người mới trưởng thành, là người có đạo đức
• Học là một quá trình tất yếu, quy luật muôn đời
• Phê phán lối học: Chuộng theo lối học hình thức, cầu danh, hưởng lợi à => Nước mất, nhà tan.

=> Học để trở thành người tốt có tri thức, đạo đức.

B. Bàn luận về cách học

Phạm vi học: Việc học phải được phổ biến rộng khắp.

Phương pháp học :

• Việc học phải đưược phổ biến rộng khắp: mở trưường , mở rộng thành phần người học, tạo điều kiện thuận lợi cho ngưười đi học.
  • (Mở trường ở phủ, huyện, mở trường tư, con cháu các nhà… ở đâu thì tiện học đấy).
• Dạy học phải bắt đầu từ kiến thức cơ bản, có tính nền tảng: học từ thấp lên cao; học rộng, nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất; học phải biết kết hợp với hành.
  • ( Phép dạy : Theo Chu Tử…Tiểu học – bồi lấy gốc…Tứ thủ…ngũ kinh..chư sử…theo điều học mà làm…yên)

=> Nguyễn Thiếp có con mắt nhìn cách tân về phép học: sự mới mẻ, tiến bộ, đúng đắn, thực tiễn, khoa học

c. Tác dụng của phép học

• Đất nước nhiều nhân tài, chế độ vững mạnh, quốc gia hưng thịnh.

B. Phân tích chi tiết nội dung bài học

1. Bàn luận về mục đích của việc học

Mục đích chính của việc học

• Mở đầu đoạn trích tác giả nêu lên câu châm ngôn để cho thấy được mục đích chân chính của việc học là gì “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học”. Theo đó chúng ta sẽ đi tìm hiểu hai luận điểm chính là bàn luận về mục đích của việc học và tác dụng của việc học.
• Lựa chọn cách nói trực tiếp, không vòng vo, tác giả khẳng định mục đích chính của việc học là học đạo lí, học làm người bằng sự so sánh, liên tưởng đến hiện tượng có thật: ngọc không mài không thành đồ vật.

2. Bàn luận về cách học

Phê phán những lối học sai trái, lệch lạc, không đạt hiệu quả:

• Lối học a dua, hình thức
• Lối học hòng cầu danh lợi
• Đặc điểm chung của cả 2 lối học này và những lối học tiêu cực khác là đều không quan tâm đến tam cương, ngũ thường, đến kiến thức thực học mà chỉ để thỏa mãn những nhu cầu không chính đáng.

Kết quả của những lối học lệch lạc: Hỏng từ chúa đến quần thần đến dân chúng. Chính điều ấy là một trong những nguyên nhân khiến nước mất nhà tan, vận nước ngắn ngủi, đời sống nhân dân không thể phát triển, văn minh được.

Phương pháp học đúng đắn:

• Nguyên tắc đầu tiên trong phép học là nguyên tắc vừa sức, học thích hợp với đối tượng, học từ thấp đến cao. Như thế cũng là theo hệ thống: “Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử”. Phải chăng là tác giả với tầm nhìn xa rộng đã thấy ý nghĩa lớn lao, gốc rễ từ mảnh đất gieo hạt đầu tiên để từ đó cái cây đức, cây tài tươi tốt về sau?
• Nguyên tắc thứ hai của phép học nói một cách gọn gàng, hàm súc: “Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”, thực ra có hai ý nhỏ mỗi ý nhỏ này có thể phát biểu thành những luận điểm lớn trong những trường hợp khác. Trước hết là học rộng, học nhiều nhưng phải biết chủ động: học cái gì nắm chắc được cái ấy. Muốn nắm chắc được tri thức, không có một cách nào khác hơn là tóm tắt được nó, nghĩa là tinh lọc được nó, chọn lấy cái chính và biến nó thành nhận thức, thành trí tuệ của riêng mình. 

=> Kết quả: đào tạo được nhân tài, nhà nước thịnh trị. Cách tác giả dùng cách nói tăng tiến để thấy được mối quan hệ giữa giáo dục với chính trị: giáo dục tạo ra người tài đức, đất nước có người tài thì sẽ thái bình thịnh trị.

3. Tác dụng của phép học

Cuối cùng tác giả khẳng định tác dụng to lớn và lâu dài của việc học đối với mỗi cá nhân và cho toan đất nước. Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua

• Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị.
• Phương pháp học tập tốt sẽ là tiền đề để tạo ra những người có đức có tài giúp cho đất nước hưng thịnh.
• Người học giỏi mà có đạo đức thì cũng góp phần làm cho đất nước hưng thịnh.

4. Tổng kết

• Nội dung: văn bản giúp ta hiểu mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, tri thức góp phần làm hưng thịnh đất nước chứ không phải để cầu danh lợi. Muốn học tốt phải có phương pháp, họccho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt học phải đi đôi với hành.
• Nghệ thuật:
  • Thể văn biền ngẫu
  • Lập luận chặt chẽ, chứng cứ hùng hồn, lời văn trang trọng.
• Ý nghĩa: Bằng hình thức lập luận chặt chẽ, sáng rõ, Nguyễn Thiếp nêu lên quan niệm tiến bộ của ông vế sự học.

Giới thiệu về Hội Gia sư Đà Nẵng – Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà

Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:

• Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
• Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
• Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
• Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.

Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư

Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang

Từ khóa tìm kiếm: Soạn văn Bàn luận về phép học (Luận học pháp) ngắn nhất, Soạn văn 8 bài: Bàn luận về phép học (Luận học pháp), Bài 25 đến 27 – Văn 8 kì II