Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2 Phần đáp án chuẩn, hướng dẫn giải chi tiết cho từng bài tập có trong chương trình học của sách giáo khoa. Hi vọng, các em học sinh hiểu và nắm vững kiến thức bài học
A. Kiến thức trọng tâm
1. Tác giả
Nguyễn Ái Quốc là một trong những tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kì hoạt động cách mạng trước năm 1945
2. Tác phẩm
- Bản án chế độ thực dân Pháp được viết bằng tiếng Pháp, xuất bản lần đầu tại Pa-ri năm 1925, lần đầu xuất bản ở Việt Nam năm 1946.
- Tác phẩm gồm 12 chương và phần phụ lục Gửi thanh niên Việt Nam.
- Gía trị của tác phẩm
- Nội dung: Tố cáo và kết án những tội ác tày trời của chủ nghĩa thực dân Pháp trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…; Nói lên tình cảnh khốn cùng, tủi nhục của người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa trên thế giới; vạch ra đường lối đấu tranh cách mạng đúng đắn để tự giải phóng, giành quyền độc lập.
- Nghệ thuật: tư liệu phong phú, chính xác; nghệ thuật châm biếm sắc sảo; hình ảnh giàu giá trị biểu cảm; giọng điệu vừa đanh thép vừa mỉa mai chua chát.
- Bản án chế độ thực dân Pháp đã giáng một đòn công quyết vào chủ nghĩa thực dân
- Đoạn trích trên đây nằm trong chương 1 (Thuế máu) của Bản án chế độ thực dân Pháp
B. Bài tập và hướng dẫn giải
Câu 1: Trang 91 sgk Ngữ Văn 8 tập hai
Nhận xét về cách đặt tên chương, tên các phần trong văn bản.
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
- Nhận xét nhan đề và tên các phần trong văn bản
- Thuế máu – một thứ thuế lạ, khơi gợi sự tò mò của người đọc, là những thứ thuế nặng nề, vô lí gông vào cổ của nhân dân An Nam. Họ phải dùng cả nước mắt, máu xương, tính mạng của mình để đóng cho đủ những thứ thuế ấy
- Tên của các phần trong văn bản: Chiến tranh và “Người bản xứ” – Chế độ lính tình nguyện – Kết quả của sự hi sinh là quá trình lừa bịp trắng trợn, vắt đến tận xương tủy nhân dân của thực dân Pháp
- Cách đặt tên nhan đề và các phần trong văn bản cho ta thấy được một niềm phẫn uất, căm hận, cả sự bất bình, đau đớn của một người khi chứng kiến cảnh nhân dân, đất nước, quê cha đất tổ bị chà đạp, phỉ nhổ. Đó cũng là cơ sở tiền đề cho những lí luận sắc bén và lời kết tội đanh thép của Bác sau này.
Câu 2: trang 91 sgk Ngữ văn 8 tập 2
So sánh thái độ của các quan cai trị thực dân đối với người dân thuộc địa ở hai thời điểm : trước khi có chiến tranh và khi chiến tranh xảy ra. Số phận thảm thương của người dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa được miêu tả như thế nào?
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Thái độ của các quan cai trị thực dân đối với người dân thuộc địa ở hai thời điểm :
- Trước chiến tranh, người dân thuộc địa bị xem là giống người hạ đẳng, bị đối xử, đánh đập như súc vật.
- Khi cuộc chiến tranh xảy ra, lập tức họ được các quan cai trị tâng bốc, vỗ về, phong cho những danh hiệu cao quý. Để chuẩn bị biến những ngưòi dân thuộc địa thành những vật hi sinh, chính quyền thực dân đã dùng thủ đoạn lừa bịp, bỉ ổi này.
Số phẩn thảm thương của người dân thuộc địa trong cuộc chiến tranh phi nghĩa được miêu tả như sau :
- Họ phải đột ngột lìa xa gia đình, quê hương vì mục đích vô nghĩa, đem mạng sống để đánh đổi lấy danh dự hão huyền.
- Bị biến thành vật hi sinh cho lợi ích, danh dự của nhũng kẻ cầm quyền. Phải chết thảm thương trên chiến trường ác liệt, xa xôi : “phơi thây trên các bãi chiến trường”, “bỏ xác tại những miền hoang vu”, “đưa thân cho người ta tàn sát”… Con số tám vạn người được đưa ra để chứng minh cho sự tàn khốc của chiến tranh phi nghĩa
- Những người làm công việc chế tạo vũ khí, phục vụ chiến tranh cũng bị bệnh tật và chết đau đớn : “phải hít hơi ngạt”, “nhiễm phải những luồng khí độc”, “khạc ra từng miếng phổi”.
Câu 3: trang 91 sgk Ngữ văn 8 tập 2
Nêu rõ các thủ đoạn, mánh khóe bắt lính của bọn thực dân. Người dân thuộc địa có thực “tình nguyện” hiến dâng xương máu như lòi lẽ bịp bợm của bọn cầm quyền không ?
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Thủ đoạn, mánh khóe bắt lính của bọn thực dân:
- Tiến hành các cuộc lùng ráp lớn về nhân lực trên toàn cõi Đông Dương.
- Lợi dụng việc bắt lính để nhũng lạm- tham nhũng.
- Bắt những người nghèo khổ, khỏe mạnh và tống tiền con nhà giàu.
- Dựng lên màn kịch rêu rao về chế độ ” tình nguyện” đi lính.
=> Bọn thực dân với những thủ đoạn tàn ác, lừa gạt, sự bịp bợm đến trơ trẽn của toàn quyền Đông Dương.
Người dân thuộc địa không tình nguyện như lời lẽ bọn cầm quyền:
- Họ tự tìm cách làm cho mình bị nhiễm những căn bệnh nặng nhất để không phải đi lính.
- Họ bị xiềng xích, bắt bớ, tống giam và bị áp tải xuống tàu.
=>Thân phận hẩm hiu, số phận cùng cực của người dân thuộc địa.
Câu 4: trang 92 sgk Ngữ văn 8 tập 2
Kết quả sự hi sinh của người dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh như thế nào ? Nhận xét về cách đối xử của chính quyền thực dân đối với họ sau khi đã bóc lột hết “thuế máu” của họ.
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Kết quả của những người dân thuộc địa:
- Họ trở về “giống người bẩn thỉu”,” giống người hèn hạ” như trước khi xảy ra chiến tranh.
- Họ bị cướp hết tài sản, của cải, bị đánh đạp, bị đối xử như súc vật, bị đuổi đi một cách trắng trợn.
- Họ phải bỏ tính mạng của mình, nhưng không được hưởng chút công lý và chính nghĩa nào cả.
=> Bóc mẽ bộ mặt tráo trở,đối xử dã man, nhẫn tâm, giả nhân giả nghĩa, lật lọng sự khác hẳn với những lời hứa hẹn trước đó.
Câu 5: trang 91 sgk Ngữ văn 8 tập 2
Nhận xét về trình tự bố cục các phần trong chương. Phân tích nghệ thuật châm biếm, đả kích sắc sảo, tài tình của tác giả thể hiện qua cách xây dựng hình ảnh, qua giọng điệu.
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Bố cục của Thuế máu được kết cấu theo trình tự:
- Thời gian: trước, trong, và sau cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất.
- Các chương liên kết về nôi dung, tố cáo bộ mặt giả nhân giả nghĩa trơ trẽn, bản thuế máu được phơi bày toàn diện, triệt để, từ đó thể hiện thân phận thảm thương của người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa được miêu tả một cách cụ thể, sinh động.
Nghệ thuật châm biếm, đả kích sắc sảo, tài tình của tác giả thể hiện chủ yếu qua các phương diện sau :
- Xây dựng, đưa vào những hình ảnh chân thực phản ánh chính xác thực trạng, có sức tố cáo mạnh mẽ.
- Sự đồng cảm trước tình cảm khốn cùng thảm thương của người dân thuộc địa.
- Dùng câu hỏi tu từ với mục đích đập tan luận điệu xảo trá đến trơ trẽn của chính quyền Đông Dương.
- Giọng điệu trào phúng, châm biếm, mỉa mai để nói lên bản chất bọn thực dân: “Ấy thế mà cuộc chiến tranh vui tươi bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những đứa “con yêu”, những người “bạn hiền” của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu…”, đùng một cái… được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”
Câu 6: trang 92 sgk Ngữ văn 8 tập 2
Nhận xét về yếu tố biểu cảm trong đoạn trích được đọc.
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
- Trong đoạn trích, yếu tố tự sự và yếu tố biểu cảm được kết hợp chặt chẽ với nhau. Thực ra, bản thân yếu tố tự sự đã bao hàm yếu tố biểu cảm.
- Các sự kiện, con số nêu lên một cách chính xác, những hình ảnh xác thực, sinh động, giàu tính thuyết phục đã tạo nên tính biểu cảm của đoạn trích.
- Các hình ảnh được xây dựng mang tính biểu cảm cao:” chiến tranh tươi vui”, ” Chứng kiến cảnh kì diệu của trò biểu diễn khoa học về phóng ngư lôi”, “Những miền hoang vu mộng mơ”, “quan phụ mẫu nhân hậu”.
=> Qua đó làm rõ thêm số phận đáng thương của người dân thuộc địa và bộ mặt giả nhân giả nghĩa, tàn ác của chính quyền thực dân. Thông qua những hình ảnh đó, người đọc cũng nhận ra lòng căm phẫn kẻ thống trị tàn ác, niềm xót xa thương cảm cho thân phận người dàn nồ lộ của tác giả.
Phần tham khảo mở rộng
Câu 1: Viết đoạn văn về kết quả sự hi sinh của những người dân các nước thuộc địa được Hồ Chí Minh nhắc đến qua văn bản Thuế máu
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Sau khi chiến tranh kết thúc, cũng là lúc những lời hứa của những người cầm quyền chấm dứt. Bằng giọng văn châm biếm, đả kích, Hồ Chí Minh đã nêu ra sự “đãi ngộ” mà những người dân xứ thuộc địa được nhận: lột hết của của họ, bị giao cho bọn súc sinh kiểm soát và đánh đập, cho ăn đồ ăn và ngủ trong hầm tầu ẩm ướt như lợn…. Và rồi sau khi cống hiến công sức, chiến đấu hết mình cho thắng lợi của chúng, những người dân thuộc địa trở về quê hương với “lời biết ơn” nồng nhiệt: Các anh đã bảo vệ Tổ quốc, thế là tốt. Bây giờ, chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút đi!” . Bằng hàng loạt những cây hỏi nghi vấn nhưng không hề có mục đích hỏi, tác giả đang muốn khẳng định sự tráo trở, tàn nhẫn, xảo trá, vô nhân đạo, bỉ ổi của bọn thực dân Pháp. Vô nhân tính hơn, với vợ con của những thương binh người Pháp, còn được nhận “đặc ân” là được cấp môn bài bán thuốc phiện. Chúng không chỉ khiến gia đình họ tan vỡ, mất đi người chồng người cha trụ cột trong gia đình mà còn gieo rắc vào đất nước ta những tệ nạn chết người. Than ôi! Đó là cách mà những con người tự nhận mình đến khai sáng văn minh cho các nước thuộc địa đó sao? Cách “báo ơn” ấy càng làm cho những người Pháp nhục nhã hơn, lật tẩy bộ mặt gian trá và xảo quyệt của họ. Ta càng thêm đau xót khi nghĩ lại quá khứ tăm tối của dân tộc, khi sống dưới cảnh nô lệ và đầy rẫy những áp bức bất công của chế độ thực dân tàn ác.
Câu 2: Cảm nhận của em về tội ác của thực dân Pháp qua văn bản Thuế máu của Nguyễn Ái Quốc
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
Dân tộc ta đã trải qua những tháng ngày sống dưới ách nô lệ và xiềng xích của thực dân Pháp. Trong gần trăm năm tăm tối ấy, chúng đã gây ra biết bao tội ác cho những người dân lao động. Văn bản Thuế máu của Nguyễn Ái Quốc đã vạch trần bộ mặt gian xảo, tráo trở và đê mạt của bè lũ thực dân Pháp.
Trước chiến tranh, bọn thực dân xem những người dân thuộc địa là những người bẩn thỉu, chỉ biết kéo xe tay và bị đánh đập. Thế nhưng khi chiến tranh xảy ra, họ xem những người dân như “con yêu, “bạn hiền”, “chiến sĩ bảo vệ công lí tự do”. Những mĩ từ đó được tác giả miêu tả với sự châm biếm , hài hước bởi đó chỉ là bộ mặt giả dối, gian xảo của các nhà cầm quyền. Bởi có được vinh dự ấy, người dân xứ thuộc địa ấy đã phải đem thân mình đi chinh chiến khắp các chiến trường cho những cuộc chiến vô nghĩa, rời xa gia đình và quê hương. Họ vô tình trở vật thí thân và là tấm lá chắn cho những tham vọng của bè lũ thực dân: phơi thây trên các bãi chiến trường châu Âu, bỏ xác tại những miền hoang vu thơ mộng, trở thành mồi cho cá mập, vùi xác dưới những đáy biển lạnh lẻo,…. Những người không trực tiếp ra trận thì cũng bị vắt kiệt sức trong các xưởng thuốc súng ghê tởm hoặc bị nhiễm bệnh bởi muôn vàn các chất độc hại khác mà chết. Những thống kê số liệu về sự hi sinh của những người dân đen tội nghiệp ấy càng khắc sâu thêm tình cảnh bi thảm của họ: Tổng cộng có bảy mươi vạn người bản xứ đặt chân lên đất Pháp; và trong số ấy, tám vạn người không bao giờ còn trông thấy mặt trời trên quê hương đất nước mình nữa. Những con số đã nói lên sự man rợ, tàn nhẫn của bè lũ thực dân.
Và tội ác của chúng còn được thể hiện qua việc bắt lính, mà chúng gọi là “chế độ lính tình nguyện”. Bọn thực dân Pháp giao nhiệm vụ cao cả này cho những tên cầm quyền ở Đông Dương phải nộp đủ số người bằng mọi cách. Bằng những thủ đoạn đê hèn nhất, Chúng mở cuộc lùng ráp, vây bắt và cưỡng chế bằng vũ lực để ép người dân đi lính. Không chỉ vậy, chúng còn dùng mánh khóe để trấn lột của cải của những người dân bằng luận điệu: không đi lính thì xì tiền ra. Khi bị bắt, chúng trói, xích, đánh đập như súc vật, sẵn sàng đàn áp dã man nếu họ chống đối. Đó là những hành đông vô nhân đạo, mất hết nhân tính, chúng coi mạng người như cỏ rác. Và trong hoàn cảnh đó, người dân tìm mọi cách để trốn thoát khỏi vòng vây của bọn thực dân, họ sẵn sàng làm cho mình bị nhiễm những căn bện năng nhất. Họ không hề tự nguyện, “tấp nập đầu quân” hay “không ngần ngại rời bỏ quê hương” như giọng điệu lừa bịp của bè lũ thực dân vẫn rao giảng trước toàn thế giới. Ta như thấy được thái độ căm phẫn của tác giả trước những tội ác man rợ của chúng với đồng bào ta trong những ngày tháng tăm tối của lịch sử dân tộc.
Và rồi, sau bao hi sinh, vùi da nướng thịt trên các chiến trường để đem lại của cải, đất đai và chiến thắng cho các nhà cầm quyền thực dân Pháp. Những người dân xứ thuộc địa được “trả ơn” thật xứng đáng: bị lột sạch tất cả của cải, họ cho ăn và ở như loài lợn… Thậm chí, chúng thẳng thường tuyên bố: “Các anh đã bảo về Tổ quốc, thế là tốt. Bây giờ chúng tôi không cần các anh nữa, cút đi.” Chúng còn “ban ơn” cho những gia đình mất đi người thân là tấm môn bài bán lẻ thuộc phiện. Không chỉ khiến gia đình người dân tan nát họ còn sẵn sàng đầu độc cả dân tộc thuộc địa, để họ suy giảm sức khỏe và suy kiệt giống nòi. Hàng loạt câu hỏi nghi vấn như những lời tố cáo thẳng thắn, quyết liệt của tác giả trước tội ác của bọn thực dân gây ra. Sự châm biếm, mỉa mai đến cực độ của tác giả được thể hiện qua từng câu chữ trước sự gian xảo, độc ác của chúng.
Với ngòi bút sắc sảo, tác giả đã đưa ra những luận điểm, luận cứ rõ ràng, chân thực, những hình ảnh tiêu biểu, giàu giá trị biểu cảm đã nói lên tội ác tày trời của thực dân Pháp. Tác giả đã thể hiện thái độ căm phẫn với bè lũ thực dân đồng thời cũng bộc lộ tình yêu thương, đồng cảm với những khốn khổ mà đồng bào ta phải trải qua trong đêm trường lịch sử.
Văn bản “Thuế máu” chính là nhát dao sắc bén của Nguyễn Ái Quốc, đâm thẳng vào “tim đen” của bọn thực dân và sự đau khổ của người dân các nước thuộc địa. Đó cũng là tiếng nói chung của bao lớp người khổ cực khi sống dưới sự đàn áp, áp bức của bè lũ thực dân
Câu 4: Hãy nêu ngắn gọn những nội dung chính và chi tiết kiến thức trọng tâm bài học ” Thuế máu “(Trích Bản án chế độ thực dân Pháp)
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
A. Ngắn gọn những nội dung chính
1. Giới thiệu chung
- Tác giả: Nguyễn Ái Quốc là một trong những tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kì hoạt động cách mạng trước năm 1945
- Tác phẩm: trích từ chương I của Bản án chế độ thực dân Pháp. được viết bằng tiếng Pháp, xuất bản lần đầu tại Pa-ri năm 1925, lần đầu xuất bản ở Việt Nam năm 1946.
2. Phân tích tác phẩm
a. Tóm tắt nội dung và ý nghĩa nhan đề:
- Nội dung: Đoạn trích tố cáo bộ mặt giả dối, thủ đoạn của chính quyền thực dân Pháp trong việc biến người dân thuộc địa thành vật hy sinh cho lợi ích của chúng trong những cuộc chiến tranh phi nghĩa tàn khốc
- Ý nghĩa nhan đề:
- “Thuế máu” là cách gọi bằng hình ảnh, có sức gợi cảm của tác giả. Trên thế gới không có thứ thuế nào gọi là ” thuế máu” . Ở nước ta trong thời kì trước cách mạng tháng tám có thứ thuế thân đánh vào người nam từ 18 tuổi trở lên đã là vô cùng tàn nhẫn. Song người dân thuộc địa còn phải chịu nhiều thứ thuế vô lí, trong đó tàn nhẫn, phũ phàng nhất là bị bóc lột xương máu, mạng sống. Chính vì thế đây là loại thuế nộp bằng xương máu, tính mạng con người, là thứ thuế tàn nhẫn, ghê gớm nhất của chủ nghĩa thực dân thời bấy giờ. Ý nghĩa nhan đề gợi lên số phận thảm thương của người dân thuộc địa, bao hàm lòng căm phẫn thái độ mỉa mai đối với tội ác ghê tởm của chính quyền thực dân.
b. Chiến tranh và người bản xứ
* Thái độ của lũ quan cai trị:
+) Trước chiến tranh
- Những người dân thuộc địa chỉ là những tên da đen, những tên “An Nam mít” bẩn thỉu.
- Bị xem là giống người hạ đẳng, bị đối xử đánh đập như xúc vật.
+) Khi chiến tranh bùng nổ
- Lập tức họ được tâng bốc, vỗ về, được phong tặng cho những danh hiệu cao quý: biến thành những đứa “con yêu bạn hiền ” ;“chiến sĩ bảo vệ chân lí và tự do”
- Thủ đoạn: lừa bịp, bỉ ổi, biến họ thành vật hi sinh cho mục đích phi nghĩa.
* Số phận thảm thương của người dân thuộc địa:
+) Những người ra chiến trường:
- Xa lìa gia đình, quê hương vì mục đích vô nghĩa
- Đem mạng sống đánh đổi lấy những vinh dự hão huyền.
+) Những người ở hậu phương:
- Bị vắt kiệt sức, khạc ra từng miếng phổi, làm kiệt sức trong xưởng thuốc súng, bị nhiễm khí độc
- 8 vạn người bỏ mạng
=> Liệt kê, dẫn chứng cụ thể, sinh động, giọng điệu vừa giễu cợt vừa thật xót xa.
⇒ Con người bị biến thành các vật hi sinh cho lợi ích, danh dự của những kẻ cầm quyền, đem mạng sống mà đấnh đổi lấy những vinh dự hão huyền.
=> Nổi bật số phận thê thảm của những người bản xứ; tố cáo tội ác của bọn thực dân gây lòng căm thù, phẫn nộ trong nhân dân.
c. Chế độ lính tình nguyện
Thủ đoạn và mánh khoé bắt lính của bọn thực dân
- Lùng ráp, vây bắt, cưỡng bức người ta phải đi lính.
- Tóm người nghèo, khoẻ
- Kiếm tiền đối với nhà giàu(đi lính tình nguyện hoặc xì tiền ra)
- Trói, xích, nhốt như nhốt súc vật, đàn áp dã man.
⇒ Thủ đoạn, mánh khoé trắng trợn, đê hèn ( bộ mặt tàn bạo)
=> Lời lẽ bịp bợm của bọn cầm quyền, trẽn rêu rao rằng họ tự nguyện đầu quân.
=> Thực chất, không hề có sự tình nguyện hiến dâng xương máu.( họ chốn tránh, xì tiền ra, thậm trí còn tự làm cho mình bị nhiễm những bệnh nặng nhất để khỏi phải đi lính; cảnh bị ép buộc xích tay, nhốt..; những vụ bạo động..những cuộc biểu tình…)
d. Kết quả của sự hi sinh
Khi chiến tranh chấm dứt:
- Lời tuyên bố “tình tứ” của các ngài cầm quyền im bặt, những người dân thuộc địa trở lại là giống người bẩn thỉu, hèn hạ.
- Bị lột hết của cải, bị đối xử như súc vật => Cướp bóc tàn nhẫn
- Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện. => Hủy hoại cuộc sống
=> Sự nham hiểm, tàn bạo, táng tận lương tâm, tráo trở, tàn nhẫn, bỉ ổi, vô nhân đạo của thực dân Pháp;
B. Phân tích chi tiết nội dung bài học
1. Chiến tranh và người bản xứ
Chiến tranh có liên quan gì đến người bản xứ? Nguyễn Ái Quốc đã so sánh thái độ của các quan cai trị ở hai thời điểm: trước chiến tranh và khi cuộc chiến tranh đã nổ ra:
- Trước chiến tranh, người dân bản xứ được xem là giống người hạ đẳng, bị đối xử, đánh đập như súc vật: Trước năm 1914 họ chỉ là những tên da đen bẩn thỉu, những tên “An-nam-mít” bẩn thỉu, giỏi lắm thì cũng chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các quan cai trị nhà ta.
- Khi chiến tranh vừa bùng nổ, lập tức họ được các quan cai trị tâng bốc, vỗ về, được phong cho những danh hiệu cao quí ấy thế mà khi cuộc chiến tranh vui tươi vừa bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những đứa “con yếu, những người “bạn hiền” của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu, thậm chí của cả các quan toàn quyền lớn, toàn quyền bé nữa. Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tôi cao là “chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”.
=> Nguyễn Ái Quốc đã vạch trần được thủ đoạn lừa bịp bỉ ổi của chính quyền thực dân để bắt đầu biến người dân thuộc địa thành vật hi sinh. Và đây, sự bóc lột thuế máu của chúng thật tàn bạo: bảy mươi vạn người bản xứ đã đặt chân lên đất Pháp và trong số ấy, tám vạn người không bao giờ còn trông thấy mặt trời trên quế hương đất nước mình nữa.
Không những thế, số phận của người dân bản xứ trong các cuộc chiến tranh được Nguyễn Ái Quốc khắc họa thật thê thảm: Họ phải xa lìa vợ con, xuống tận đáy biển bảo vệ Tổ quốc cho các loài thủy quái, bỏ xác tại miền hoang vu. Ra chiến trường là thế, còn ở hậu phương, người dân thuộc địa cũng không kém phần thê thảm. Hầu hết họ phải làm kiệt sức trong xưởng thuốc, hít phải những luồng khí độc, “khạc ra từng miếng phổi”.
2. Chế độ lính tình nguyện
Để có được con số 70 vạn người, chính quyền thực dân cai trị thuộc địa đã sử dụng các thủ đoạn và mánh khóe bắt lính. Thủ đoạn và mánh khóe ấy được Nguyễn Ái Quốc gọi bằng một cái tên đầy mỉa mai: chế độ lính tình nguyện:
Thủ đoạn của bonjc húng được Nguyễn Ái Quốc vạch trần:
- Bọn chúng tiến hành những cuộc lùng ráp vây bắt, cưỡng bức người ta đi lính; lợi dụng chuyện bắt lính mà doạ nạt, xoay xở kiến tiền đối với những nhà giàu; sẵn sàng trói, xích, nhốt người ta như nhốt súc vật, sẵn sàng đàn áp dã man nếu như có chống đối.
- Trong khi thực hiện những hành vi bỉ ổi trên, chính quyền thực dân vẫn không quên rêu rao về lòng tự nguyện đầu quân của người dân thuộc địa.
- Lời tuyên bố trịnh trọng của phủ toàn quyền Đông Dương chỉ càng bộc lộ sự lừa bịp trơ trẽn, họ đã tuyên bố rằng: “Các bạn ấy đã tấp nập đầu quân, các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê hương xiết bao trìu mến để người thì hiến xương máu của mình như lính khố đỏ, kẻ thì hiến dâng cánh tay lao động của mình như lính thợ”.
Thực tế, không hề có sự tình nguyện hiến dâng xương máu như lời lẽ bịp bợm của bọn cầm quyền. tác phẩm đã kể ra các sự thưc: Người dân thuộc địa hoặc trốn tránh hoặc xì tiền ra, thậm chí họ còn tìm cách tự làm cho mình nhiễm phải những bệnh nặng nhất để khỏi phải đi lính.
3. Kết quả của sự hi sinh
- Một lần nữa Nguyễn Ái Quốc lại cho người đọc thấy được bộ mặt trơ tráo tàn nhẫn của chính quyền thực dân được bộc lộ một cách trắng trợn: Khi đại bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi, thì những lời tuyên bố tình tứ của các ngài cầm quyền nhà ta bỗng dưng im bặt như có phép lạ, và cả người Nê-gơ-rô lẫn người An-nam-mít mặc nhiên trở lợi giống người bẩn thỉu.
- Chẳng những thế, sau khi đã bị bóc lột lợi dụng xong, những người này bị phủi tay vất đi như một thứ công cụ hết hạn sử dụng. Không những thế để ghi nhớ công lao của người lính An Nam, chẳng phải người ta đã lột hết của cải của họ từ chiếc đồng hồ, bô quần áo mới toanh mà họ bỏ tiền túi ra mua đến cái kỉ vật đủ thứ, … trước khi lên tàu về nước hay sao, ……..
4. Tổng kết
- Nội dung: Tố cáo và kết án những tội ác tày trời của chủ nghĩa thực dân Pháp trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…; Nói lên tình cảnh khốn cùng, tủi nhục của người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa trên thế giới; vạch ra đường lối đấu tranh cách mạng đúng đắn để tự giải phóng, giành quyền độc lập.
- Nghệ thuật: tư liệu phong phú, chính xác; nghệ thuật châm biếm sắc sảo; hình ảnh giàu giá trị biểu cảm; giọng điệu vừa đanh thép vừa mỉa mai chua chát.
- Ý nghĩa: Văn bản có ý nghĩa như một “bản án” tố cáo thủ đoạn và chính sách vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân vào các lò lửa chiến tranh
Câu 3: Giá trị nội dung và nghệ thuật trong ” Thuế máu”
Hướng dẫn trả lời Bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) – Ngữ Văn Lớp 8 tập 2
1. Giá trị nội dung
- Có thể nói: Đoạn trích Thuế máu của Bản án chế độ thực dân Pháp thấm đầy máu và nước mắt của người dân thuộc địa. Tiếng oán hờn thông thiết như thúc giục mọi người hãy thấm máu trên người, đứng dậy làm cách mạng đánh đuổi bọn thực dân, giành lấy quyền sống.
- Tố cáo và kết án những tội ác tày trời của chủ nghĩa thực dân Pháp trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…; nói lên tình cảnh khốn cùng, tủi nhục của người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa trên thế giới; vạch ra đường lối đấu tranh cách mạng đúng đắn để tự giải phóng, giành quyền độc lập.
2. Giá trị nghệ thuật
- Tư liệu phong phú, chính xác; nghệ thuật châm biếm sắc sảo; hình ảnh giàu giá trị biểu cảm; giọng điệu vừa đanh thép vừa mỉa mai chua chát.
- Nghệ thuật đả kích, châm biếm sắc sảo
- Hình ảnh giàu giá trị biểu cảmmang ý nghĩa tố cáo
- Giọng điệu đanh thép vừa mỉa mai chua chát.
- Ngôn từ mang màu sắc châm biếm
- Thủ pháp tương phản, đối lập
Từ khóa tìm kiếm: Bài 25 đến 27 – Văn 8 kì II, Soạn văn Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) ngắn nhất, Soan văn 8 bài: Thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp)
Giới thiệu về Hội Gia sư Đà Nẵng – Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà
Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:
- Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
- Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
- Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
- Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.
Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư
Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang
