Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X – XV

Trong các thế kỉ X – XV, cùng với sự nghiệp chính trị, quân sự và phát triển kinh tế, nhân dân Việt Nam đã từng bước xây dựng cho mình một nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc. Những thành tựu văn hóa đạt được, vừa là sản phẩm của sự nghiệp chung nói trên, vừa là nền móng vững chắc lâu dài cho dân tộc.

A. Kiến thức trọng tâm

I. Tư tưởng, tôn giáo

Thế kỷ X-XV Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện phát triển

  • Phật giáo:
    • Thời Lý -Trần: Giữ vị trí đặc biệt quan trọng và rất phổ biến       
    • Thời Lê sơ: Bị hạn chế thu hẹp và hoà nhập vào trong nhân dân
  • Nho giáo:
    • Thời Lý ?Trần: Dần dần trở thành hệ tư tưởng chính của giai cấp thóng trị song không phổ biến trong nhân dân
    • Thời Lê sơ: Chíêm địa vị độc tôn
  • Đạo giáo:
    • Không phổ cập nhưng hoà lẫn vào tín ngưỡng dân gian

II.Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật

1.Giáo dục

  • Thời Lý-Trần:
    • Năm 1070 vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu
    • Năm 1075 khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức
    • Nội dung học tập cũng được quy định chặt chẽ
  • Thời Lê sơ:
    • Quy chế thi cử được ban hành rõ ràng
    • 1484 dựng bia ghi tên Tiến sĩ

*Tác dụng

  • Nâng cao dân trí
  • Đào tạo nhân tài xây dựng và bảo vệ đất nước nhưng không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế

2. Văn học

  • Trước thế kỷ XIII: Thơ văn mang đậm màu sắc Phật giáo
  • Từ thế kỷ XIII-XV:Văn học dân tộc chữ Hán và chữ Nôm ngày càng phát triển
  • Nội dung:
    • Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, tự hào dân tộc
    • Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước.

3. Nghệ thuật

a. Kiên trúc – Điêu khắc

  • Đạt nhiều thành tựu:Tháp Báo Thiên,Tượng Phật Quỳnh Lâm, Chuông Quy Điền, Vạc Phổ Minh ó“An Nam tứ đại khí”
  • Mang một nét đặc sắc, độc đáo của nền văn minh Đại Việt
  • Ảnh hưởng của Phật, Nho giáo và Chăm Pa

b. Nghệ thuật sân khấu,ca múa nhạc:

  • Ra đời trong dân từ sớm và ngày càng phát triển
  • Mang đậm tính dân gian truyền thống

4. Khoa học-kỹ thuật

  • Khoa học xã hội:
    • Sử học: Đai Việt sử kí, Lam Sơn thực lục
    • Địa lí: Dư địa chí…
  • Khoa học tự nhiên:
    • Toán học: Đại thành toán pháp, lập thành toán pháp
  • Quốc phòng:
    • Súng thần cơ
    • Thuyền chiến có lầu
    • Thành nhà Hồ

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Hướng dẫn trả lời câu hỏi giữa bài học

Câu 1: Trang 102 – sgk lịch sử 10

Nhận xét  vị trí của Phật giáo ở các thế kỉ X – XIV?

Trả lời câu hỏi Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X – XV

Ở các thế kỉ X – XIV, phật giáo nắm giữ vị trí đặc biệt quan trọng và khá phổ biến.

Vua quan trong triều nhiều người theo đạo phật. Các nhà sư được vua tôn trọng, có những lúc chính các nhà sư cũng được tham dự bàn chuyện việc nước. Bên cạnh đó, chùa chiền cũng được xây dựng ngày càng nhiều rải khắp mọi nơi.

Câu 2: Trang 103 – sgk lịch sử 10

Việc dựng bia Tiến sĩ có tác dụng gì?

Trả lời câu hỏi Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X – XV

Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu. Và cho đến năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia trong văn miếu.

Việc dựng bia để ghi tên các tiến sĩ như vậy có tác dụng:

  • Trước hết là khuyến khích sự ham học của các bậc trẻ tuổi, tài năng xuất chúng.
  • Sau đó là tạo điều kiện để thu hút các bậc nhân tài, tri thức giỏi tham gia vào việc đóng góp và xây dựng, bảo vệ đất nước.

Câu 3: Trang 105 – sgk lịch sử 10

Hãy nhận xét về đời sống văn hóa của nhân dân thời Lý, Trần, Lê.

Trả lời câu hỏi Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X – XV

Đời sống văn hóa của nhân dân Đại Việt dưới thời Lý, Trần, Lê phát triển phong phú và đa dạng. Ngoài những nét vă hóa mang đậm đà bản sắc dân tộc và dân gian thì đất nước chúng ta còn chịu ảnh hưởng của một số yếu tố từ bên ngoài vào. 

Câu 4: Trang 105 – sgk lịch sử 10

Lập bảng thống kê các thành tựu khoa học – kĩ thuật?

Trả lời câu hỏi Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X – XV
Lĩnh vựcThành tựu
Sử họcNhiều tác phẩm được biên soạn như Đại Việt ký, Đại Việt lược sử, Trung hưng thực lục: Lam Sơn thực lục.
Địa líDư địa chí, Hồng Đức ban đồ
Chính trịBinh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bi truyền thư
Toán họcĐại thành toán pháp, Lập thành toán pháp.
Hội gia sư Đà Nẵng

Hướng dẫn giải các bài tập cuối bài học

Câu 1: Trang 105 – sgk lịch sử 10

Trình bày tóm lược sự phát triển của giáo dục qua các thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê Sơ?

Trả lời câu hỏi

Trải qua các triều đại khác nhau, nền giáo dục nước ta nhìn chung có sự phát triển và đi lên.

Đầu tiên, ở thời Lý, vua Lý Thành Tông đã cho lập Văn miếu, tổ chức khoa thi đầu tiên vào năm 1077 ở kinh thành.

Tiếp đó, từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV, nền giáo dục nước ta từng bước hoàn thiện dần và phát triển trở thành nguồn đào tạo quan chức, nhân lực cho đất nước

Đến thời Lê sơ quy chế thi cử được tổ chức rõ ràng, ban hành những quy định cụ thể. Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia tiến sĩ trong văn miếu. Điều này đã khích lệ đáng kể đến việc học hành thi cử của nhiều nhân tài góp phần quan trọng trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước.

Câu 2: Trang 105 – sgk lịch sử 10

Vì sao phật giáo rất phát triển dưới thời Lý, Trần nhưng đến thời Lê lại không phát triển?

Trả lời câu hỏi

Thời Lý – Trần phật giáo rất phát triển vì Phật giáo vốn đã có từ lâu ở nước ta, nó đã đi vào và ăn sâu trong tâm tưởng của người Việt. Thời Lý – Trần có nhiều vua quan theo đạo phật do đó chùa chiền, tượng phật cũng được đầu tư và xây dựng nhiều rộng khắp cả nước.

Tuy nhiên, bước sang thời Lê Sơ, đạo phật lại không mấy phát triển mà thay vào đó là sự thịnh vượng của Nho giáo. Sở dĩ, trong thời gian này, Nho giáo phát triển là do nhà nước ban hành nhiều điều lệnh nhằm hạn chế sự phát triển của phật giáo. Do đó, Nho giáo được đà phát triển và lên nắm vị trí độc tôn lúc bấy giờ.

Câu 3: Trang 105 – sgk lịch sử 10

Thống kê các thành tựu văn học, nghệ thuật ở các thế kỉ XI – XV?

Trả lời câu hỏi
  • Thành tựu văn học:
    • Văn học dân tộc ngày càng phát triển. Hàng loạt bài thơ, bài hịch, bài phú nổi tiếng như “ thơ thần”, hịch tướng sĩ…
    • Hàng loạt tập thơ chữ Hán ra đời.
    • Văn thơ chữ Nôm xuất hiện: Quốc âm thi tập, Hồng Đức thi tập…
  • Thành tựu nghệ thuật:
    • Nhiều công trình nghệ thuật Phật giáo được xây dựng ở khắp mọi nơi như chùa Một Cột, chùa Dâu, chùa Phật Tích, tháp Phổ Minh, chuông Quy Điền…
    • Cuối thế kỉ XIV, thành nhà Hồ được xây dựng và trở thành một  biểu tượng nghệ thuật xây dựng ở nước ta, tháp Chăm được xây dựng thêm, mang phong cách nghệ thuật đặc sắc.
    • Nhiều tác phẩm điêu khắc mang những hoa tiết hoa văn độc đáo.
    • Nghệ thuật sân khấu như chèo, tuồng ra đời từ đây và ngày càng phát triển.
    • Âm nhạ phát triển có nhiều nhạc cụ như tiếng cơm sáo, tiêu, đàn cầm, đàn tranh, chiêng cồng…
    • Múa được tổ chức vào các ngày lễ, ngày mùa.

Giới thiệu về Hội Gia sư Đà NẵngTrung tâm gia sư dạy kèm tại nhà

Chúng tôi tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà Đà Nẵng.
Chúng tôi luôn đặt chất lượng dạy và học lên hàng đầu, giới thiệu gia sư uy tín dạy các môn, các lớp từ cấp 1, 2, 3, luyện thi lớp 10, luyện thi đại học.
Phụ huynh đừng quá lo lắng địa chỉ Hội Gia sư Đà Nẵng xa nhà của quý phụ huynh. Trong danh sách sinh viên cộng tác làm gia sư dạy kèm tại nhà, chúng tôi luôn sẵn sàng hàng trăm gia sư với tiêu chí:

  • Trong khu vực gần nhà phụ huynh để tiện gia sư di chuyển
  • Phù hợp với yêu cầu của phụ huynh về giới tính, kỹ năng, kinh nghiệm, chuyên môn
  • Gia sư vui vẻ, nhiệt tình thân thiện.
  • Xác định dạy kèm tại nhà cho học sinh lâu dài theo thời gian yêu cầu của phụ huynh.

Hội Gia sư Đà Nẵng tự hào là Trung tâm gia sư dạy kèm tại nhà uy tín với phụ huynh và gia sư

Tư vấn miễn phí phụ huynh tuyển gia sư dạy kèm tại nhà, giới thiệu gia sư nhiệt tình, hiệu quả.
Điện thoại: 0934490995
Địa chỉ: 159 Yên Khê 2, Thanh Khê, Đà Nẵng, Việt Nam
Website: https://hoigiasudanang.com
Facebook: https://facebook.com/hoigiasudanang
Google Maps: https://g.page/HoiGiasuDaNang

Gia sư dạy kèm tại nhà ở Đà Nẵng

(Visited 300 times, 1 visits today)

Leave a Comment